logoRSS
 
 

Uczucia a morlaność - konspekt

Kategoria: Konspekty i scenariusze, dodał: WK, 14.11.2010, odsłon: 33013, druk

Temat:

Uczucia a moralność

Klasa:

3 GP

Cele:
  • Uczeń rozumie że wartość moralna uczuć zależy od działania, do którego prowadzą
  • Uczeń potrafi przewidzieć do czego prowadzą przeżywane emocje
Wstęp

Czasami chłopak mówi dziewczynie "Kocham Cię", a czasami córka wykrzykuje ojcu "nienawidzę cię!" Słowa te są wyrazem emocji, chwilowego stanu umysłu, wyrażają nasze uczucia. Czy dziewczyna słysząca wyznanie chłopaka nie czuje się z tym dobrze? Czy ojciec, który słyszy, że córka go nienawidzi, nie cierpi? Nasz wyraz emocji powoduje reakcję u innych osób. Wzbudza w nich emocje. Czym więc one są? Czy są dobre? A może są złe? Po co one są?

Rozwinięcie:

Według psychologii uczucia można podzielić na:

  • uczucia
  • afekty
  • emocje
  • nastroje
  • namiętności

Ogólnie zaś określa się uczuciami stany psychiczne wyrażające ustosunkowanie się człowieka do określonych zdarzeń, ludzi i innych elementów otaczającego świata, polegające na odzwierciedleniu stosunku człowieka do rzeczywistości. Jakie znacie emocje, uczucia? Jakie odczuwasz najczęściej? Wymieńmy te najczęściej spotykane: radość, smutek, gniew, ekscytacja, rozczarowanie, zaskoczenie, szczęście (potocznie), zazdrość, współczucie, nienawiść, spór, zawiść, wzburzenie, niewłaściwa pogoń za zaszczytami - wyniosłość, niezgoda, rozłamy, zazdrość ale także miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie.

Przykładową listę przedstawił autor listu do Galatów:
"19  Jest zaś rzeczą wiadomą, jakie uczynki rodzą się z ciała: nierząd, nieczystość, wyuzdanie, 20 uprawianie bałwochwalstwa, czary, nienawiść, spór, zawiść, wzburzenie, niewłaściwa pogoń za zaszczytami, niezgoda, rozłamy, 21 zazdrość, pijaństwo, hulanki i tym podobne. (…) 22 Owocem zaś ducha jest: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, 23 łagodność, opanowanie." Ga 5, 19-23

Które z nich można zaliczyć do moralnie dobrych? A które do moralnie złych? Jak dokonać takiego podziału?

Pomocą w dokonaniu może okazać się inny fragment biblijny, przeczytajmy fragment z ewangelii św. Łukasza: "Drzewo i owoce. 43 Nie jest dobrym drzewem to, które wydaje zły owoc, ani złym drzewem to, które wydaje dobry owoc. 44 Po owocu bowiem poznaje się każde drzewo; nie zrywa się fig z ciernia ani z krzaka jeżyny nie zbiera się winogron. 45 Dobry człowiek z dobrego skarbca swego serca wydobywa dobro, a zły człowiek ze złego skarbca wydobywa zło. Bo z obfitości serca mówią jego usta." Łk 6,43-45

Czy ten fragment ma jakiś związek a naszym tematem, z emocjami? Ma! Stwierdzenie "po owocach poznaje się drzewo" wskazuje jak należy patrzeć i oceniać uczucia i emocje. Nie oceniamy ich wartości po stopniu lub intensywności ich przeżywania, ale właśnie po ich owocach - skutkach. Ich wartość moralna, ocena, zależy od rozumu i woli, które są dla nich źródłem, oraz od efektu, do którego prowadzą. Staje się on wówczas skutkiem, owocem, naszego działania. Można to przedstawić w postaci takiego diagramu:

schemat1

Można dodać do tego schematu jeszcze 3 elementy: serce, cnotę oraz wadę. Serce należy tu rozumieć jako biblijne siedzisko uczuć i woli. Cnota i wada to właściwości naszego ducha, charakteru, które są skutkami naszych działań i poprzez nie się wyrażają.

schemat2
Uczucia oddziaływają na nasz rozum i serce, które podejmują decyzje o działaniu (wola), które w zależności od ładunku moralnego może prowadzić do cnoty (dobre działanie) lub wady (złe działanie).

Zakończenie:

Nie wolno nam zapominać, że uczucia są częścią naszego życia. Nie można także zapomnieć, że w pewnej mierze od nich zależy nasze działanie. Ich wartość jednak zależy od skutków działania jakie powodują. Trzeba troszczyć się o swoje emocje, rozwijać i podtrzymywać te, które prowadzą do dobra, nie poddawać się tym, które prowadzą do zła.

Notatka:

"Uczucia są moralnie dobre, gdy przyczyniają się do dobrego działania; w przeciwnym razie - są moralnie złe". Mimo, że uczucia są naszą codziennością, same z siebie nie mają żadnego bieguna moralnego, a zależy on jedynie od decyzji jaką podejmiemy pod ich wpływem. Jako chrześcijanie powinniśmy kierować się miłością bliźniego i zawsze wybierać jego dobro, niezależnie od naszych uczuć do niego. Umiejętność panowania nad swoimi emocjami, czasem działania wbrew uczuciom negatywnym, świadczy o dojrzałości emocjonalnej i duchowej.

Pojęcia:

Uczucia można podzielić na:

  • uczucia – stany psychiczne wyrażające ustosunkowanie się człowieka do określonych zdarzeń, ludzi i innych elementów otaczającego świata, polegające na odzwierciedleniu stosunku człowieka do rzeczywistości. Czuje się coś do kogoś lub czegoś np. miłość. Uczucia stanowią świadomą interpretację emocji, dokonywaną na podstawie zakodowanych w pamięci człowieka wzorów kulturowych i doświadczeń oraz podyktowanej nimi oceny sytuacji. Ta sama emocja – rozumiana jako niezależny od woli proces psychiczny, będący reakcją organizmu na bodźce – może zostać zinterpretowana jako różne uczucia w zależności od sytuacji. Przykładowo zespół reakcji organizmu związany m.in. ze wzrostem poziomu adrenaliny, przyspieszonym tętnem i odpowiednim pobudzeniem układu nerwowego może być interpretowany (uświadamiany) jako strach, lęk, obawa lub panika w zależności od nasilenia emocji oraz rozpoznania wywołujących ją bodźców. Ponieważ rozpoznanie (uświadomienie sobie, zinterpretowanie) emocji jako określonego uczucia polega na nadaniu jej określonego znaczenia (związaniu jej z określonym pojęciem), uruchomiona zostaje wiedza o właściwych temu uczuciu konotacjach kulturowych. Może być to motorem określonych działań człowieka. Uczucia wyższe obejmują m.in. uczucia moralne (etyczne), uczucia estetyczne i uczucia intelektualne. Niekiedy używa się pojęcia uczucia do określenia zarówno emocji, nastroju jak i sentymentu.
  • afekty – uczucia powstające najczęściej pod wpływem silnych bodźców zewnętrznych, zwłaszcza działające nagle, (gniew, złość, rozpacz, radość i strach). Posiadające wyraźny komponent fizjologiczny i ograniczające racjonalność działania. Pojęcie używane niekiedy jako synonim emocji.
  • emocje – silne wzruszenie, silne uczucie. Np. gniew, trema. Można czuć miłość do kogoś – to jest uczucie, lub przypływ miłości – to emocja. Pojęcia "uczucie" i "emocja" są używane niekiedy zamiennie
  • nastroje – uczucia długotrwałe o małej sile i spokojnym przebiegu (zadowolenie lub niezadowolenie, wesołość lub smutek, niepokój, tęsknota).
  • namiętności – to trwałe skłonności do przeżywania różnych nastrojów i afektów w związku z określonymi celami dążeń człowieka. Namiętności mają dużą siłę pobudzającą, ukierunkowują myśli, spostrzeżenia, pamięć i inne procesy psychiczne. Są charakterystyczne dla wieku młodego, z czasem słabną, ale niektóre (np. chciwość) mogą narastać.
  • sentymenty (postawy emocjonalne) – odnosi się do trwałych sympatii bądź antypatii np. "nie lubię antypatii", "nie lubię brukselki".
  • Moralność – zbiór zasad (norm), które określają co jest dobre (prawidłowe, nieszkodliwe), a co złe (nieprawidłowe, szkodliwe). Moralność można definiować jako sposób postępowania jednostki ludzkiej przyjęty pośród większości za normę, będąca częścią dziedzictwa kulturowego danej organizacji kulturowej, która wywołuje negatywne lub pozytywne emocje innych jednostek, nie jest lub jest sprzeczna z naturą człowieka oraz nie jest lub jest szkodliwa z punktu widzenia organizacji kulturowej danej społeczności.

Katechizm Kościoła Katolickiego o uczuciach

KKK 1763 "Pojęcie «uczucia» należy do dziedzictwa chrześcijańskiego. Doznania lub uczucia oznaczają emocje lub poruszenia wrażliwości, które skłaniają do działania lub niedziałania, zgodnie z tym, co jest odczuwane lub wyobrażane jako dobre lub złe".

KKK 1764 "Uczucia są naturalnymi składnikami psychiki ludzkiej, stanowią obszar przejściowy i zapewniają więź między życiem zmysłowym a życiem ducha. Nasz Pan wskazuje na serce człowieka jako na źródło, z którego wypływają uczucia".

KKK 1765 "Człowiek posiada wiele uczuć. Najbardziej podstawowym uczuciem jest miłość spowodowana upodobaniem do dobra. Miłość wywołuje pragnienie nieobecnego dobra i nadzieję na jego uzyskanie. Pragnienie to kończy się przyjemnością i radością z posiadanego dobra. Bojaźń przed złem wywołuje nienawiść, wstręt i lęk przed złem przyszłym. Bojaźń ta kończy się smutkiem z powodu istniejącego zła lub gniewem, który się mu sprzeciwia".

KKK 1766 "«Kochać znaczy chcieć dla kogoś dobra». Wszystkie inne uczucia mają swoje źródło w tym pierwotnym poruszeniu serca człowieka ku dobru. Jedynie dobro jest miłowane. «Uczucia są złe, gdy miłość jest zła; dobre, gdy miłość jest dobra»"

KKK 1767 "Uczucia same w sobie nie są ani dobre, ani złe. Nabierają one wartości moralnej w takiej mierze, w jakiej faktycznie zależą od rozumu i od woli. Uczucia nazywane są dobrowolnymi «albo dlatego, że nakazuje je wola, albo dlatego, że ich nie zabrania». Doskonałość dobra moralnego lub ludzkiego wymaga, by rozum kierował uczuciami".

KKK 1768 "Wzniosłe uczucia nie decydują ani o moralności, ani o świętości osób; stanowią niewyczerpany zasób wyobrażeń i odczuć, w których wyraża się życie moralne. Uczucia są moralnie dobre, gdy przyczyniają się do dobrego działania; w przeciwnym razie — są moralnie złe. Prawa wola podporządkowuje dobru i szczęściu poruszenia zmysłowe, które uznaje za swoje. Zła wola ulega nieuporządkowanym uczuciom i potęguje je. Emocje i doznania mogą być przekształcone w cnoty lub zniekształcone w wady".

KKK 1769 "W życiu chrześcijańskim sam Duch Święty wypełnia swoje dzieło, pobudzając całość bytu człowieka, wraz z jego cierpieniami, obawami, smutkami, jak to jawi się w agonii i męce Pana. W Chrystusie uczucia ludzkie mogą otrzymać swoje spełnienie w miłości i Boskim szczęściu".

KKK 1770 "Doskonałość moralna polega na tym, aby człowieka kierowała do dobra nie tylko wola, lecz także jego dążenie zmysłowe zgodnie ze słowami psalmu: «Moje serce i ciało radośnie wołają do Boga żywego» (Ps 84,3)"

 
Autor wyłączył komentowanie tego wpisu
up