logoRSS
 
 

Jak wybiera się papieża - konspekt 2013

Kategoria: Konspekty i scenariusze, dodał: WK, 12.02.2013, odsłon: 34176, druk

Temat

Jak wybiera się papieża?

Klasa

GP

Cele

  • Zapoznanie uczniów z procedurą wyboru papieża
  • Wdrażanie uczniów do przeżywania wydarzeń z życia Kościoła

Cele z podstawy

  • Pomoc w osiągnięciu socjalizacji kościelnej (w odniesieniu do Kościoła powszechnego, jak i partykularnego);

Oczekiwane
osiągnięcia

  • Uczniowie znają procedurę wyboru papieża
  • Znają pojęcia: Konsystorz, kardynał, konklawe, skrutynium, Urbi et orbi

Formy i metody pracy

Pogadanka, praca w grupach, zapis na tablicy.

Wstęp

11 lutego 2013 roku na konsystorzu zwołanym w Rzymie, papież Benedykt XVI ogłosił swoją decyzję w sprawie abdykacji(złożenia urzędu). Ostatni taki wypadek miał miejsce 13 grudnia 1294 r., gdy abdykował Celestyn V. Z chwilą abdykacji papieża zatrzymuje się działanie kurii rzymskiej – tak jakby czas stanął w miejscu. Pieczętuje się wszystkie dokumenty, a pełniący kierownicze funkcje w kurii rzymskiej przestają wypełniać swe urzędy.
Co dalej? Czy Kościół może być bez „głowy”? Ile trzeba czekać by można było wybrać nowego papieża? Jak wygląda sposób wyboru następcy Benedykta XVI?
Wszystkie te pytania otrzymują odpowiedź w postaci konstytucji apostolskiej "Universi Dominici Gregis” wydanej przez Jana Pawła II.
Zapisujemy na tablicy temat: Jak wybiera się papieża?

Rozwinięcie

Na dzisiejszej lekcji poznacie jak wybiera się nowego papieża.  Podzielimy się na 5 grup. Każda z nich otrzyma tekst źródłowy oraz zestaw pytań do opracowania. Po wyznaczonym czasie (ok 20 minut), grupy będą prezentować efekty swojej pracy. W formie tabelki na tablicy.
Wzór tabelki trzeba narysować na tablicy, tak by uczniowie mogli się na niej wzorować wykonując polecenia z kartek, które otrzymali.

Grupa

Pytanie

Odpowiedź

1

  • Jakie były powody abdykacji Benedykta XVI?
  • Jakie są skutki podjęcia takiej decyzji przez Benedykta XVI?

 

2

  • Kto może zostać papieżem?
  • Kto dzisiaj ma prawo wyboru papieża?

 

3

  • Jak wygląda głosowanie na konklawe? (etapy głosowania)
  • Co informuje zebranych na placu św. Piotra o efektach głosowania?

 

4

  • W jaki sposób ogłasza się wybór nowego papieża?
  • Co robi papież zaraz po swoim wybraniu?

 

5

Wyjaśnijcie pojęcia:

  • Kardynał
  • Konklawe
  • Skrutynium
  • Urbi et orbi

 

Po 20 minutach pracy w grupach uczniowie prezentują efekty swojej pracy wpisując w tabelkę: nr grupy, pytanie oraz odpowiedź. Uczniowie w tym czasie mogą w zeszytach uzupełniać wyrysowane tabelki.

Zakończenie

Wiecie już jak wybiera się papieża. Teraz możemy tylko czekać i modlić się, by kardynałowie wybrali najlepszego następcę św. Piotra, jakiego tylko można. Jako notatkę przepiszcie tabelkę z tablicy.

Notatka

Temat: jak wybiera się papieża?

Grupa

Pytanie

Odpowiedź (przewidywane odpowiedzi)

1

  • Jakie były powody abdykacji Benedykta XVI?
  • Jakie są skutki podjęcia takiej decyzji przez Benedykta XVI?
  • Zły stan zdrowia
  • Trzeba będzie wybrać nowego papieża

2

  • Kto może zostać papieżem?
  • Kto dzisiaj ma prawo wyboru papieża?
  • Papieżem może zostać każdy katolik płci męskiej, faktycznie zostaje nim jeden z kardynałów
  • Wybierają kardynałowie

3

  • Jak wygląda głosowanie na konklawe? (etapy głosowania)
  • Co informuje zebranych na placu św. Piotra o efektach głosowania?
  • Są trzy etapy głosowania, wybiera się papieża 2/3 większością głosów
  • Zebranych informuje kolorowy dym: brak papieża - dym szary, gdy papieża wybrano - dym biały.

4

  • W jaki sposób ogłasza się wybór nowego papieża?
  • Co robi papież zaraz po swoim wybraniu?
  • Na balkon bazyliki wychodzi kardynał, który oświadcza, ze wybrano papieża i podaje jego imię
  • Papież udziela błogosławieństwa urbi et orbi.

5

Wyjaśnijcie pojęcia:

  • Kardynał
  • Konklawe
  • Skrutynium
  • Urbi et orbi
  • Kardynał – z łac. Cardinale – główny, to osoba, która otrzymała nominację kardynalską i jest biskupem, jeżeli w chwili otrzymania nominacji nie byłby biskupem winien przyjąć sakrę biskupią.
  • Konklawe – z łac. cun clave lub cum clave – pod kluczem, to zebranie kardynałów w celu wybrania nowego papieża
  • Skrutynium – glosowanie
  • Urbi et orbi (łac. miastu i światu) – to błogosławieństwo, którego udziela papież w uroczysty sposób, nie tylko mieszkańcom Rzymu, lecz wszystkim chrześcijanom, stąd nazwa urbi et orbi (urbs w języku łacińskim znaczy miasta, orbi świat). Błogosławieństwo to nosi nazwę apostolskie błogosławieństwo i związane z odpustem zupełnym (darowaniem kar za grzechy)

Polecenie: Przeczytajcie poniższe informacje i odpowiedzcie, krótko i własnymi słowami, na pytania właściwe waszej grupie. Odpowiedzi wpiszcie w tabelkę na wzór tej z tablicy.

Tekst oświadczenia Benedykta XVI

"Najdrożsi Bracia, zawezwałem was na ten Konsystorz nie tylko z powodu trzech kanonizacji, ale także, aby zakomunikować wam decyzję o wielkiej wadze dla życia Kościoła. Rozważywszy po wielokroć rzecz w sumieniu przed Bogiem, zyskałem pewność, że z powodu podeszłego wieku moje siły nie są już wystarczające, aby w sposób należyty sprawować posługę Piotrową.

Jestem w pełni świadom, że ta posługa, w jej duchowej istocie powinna być spełniana nie tylko przez czyny i słowa, ale w nie mniejszym stopniu także przez cierpienie i modlitwę. Tym niemniej, aby kierować łodzią św. Piotra i głosić Ewangelię w dzisiejszym świecie, podlegającym szybkim przemianom i wzburzanym przez kwestie o wielkim znaczeniu dla życia wiary, niezbędna jest siła zarówno ciała, jak i ducha, która w ostatnich miesiącach osłabła we mnie na tyle, że muszę uznać moją niezdolność do dobrego wykonywania powierzonej mi posługi.

Dlatego, w pełni świadom powagi tego aktu, z pełną wolnością, oświadczam, że rezygnuję z posługi Biskupa Rzymu, Następcy Piotra, powierzonej mi przez Kardynałów 19 kwietnia 2005 roku, tak, że od 28 lutego 2013 roku, od godziny 20.00, rzymska stolica, Stolica św. Piotra, będzie zwolniona (sede vacante) i będzie konieczne, aby ci, którzy do tego posiadają kompetencje, zwołali Konklawe dla wyboru nowego Papieża.

Najdrożsi Bracia, dziękuję wam ze szczerego serca za całą miłość i pracę, przez którą nieśliście ze mną ciężar mojej posługi, i proszę o wybaczenie wszelkich moich niedoskonałości.

Teraz zawierzamy Kościół święty opiece Najwyższego Pasterza, naszego Pana Jezusa Chrystusa, i błagamy Jego najświętszą Matkę Maryję, aby wspomagała swoją matczyną dobrocią Ojców Kardynałów w wyborze nowego Papieża. Jeśli o mnie chodzi, również w przyszłości będę chciał służyć całym sercem, całym oddanym modlitwie życiem, świętemu Kościołowi Bożemu".

Jak wybiera się papieża?

Od wieków papieże uważali za swój obowiązek i szczególne prawo, aby przez odpowiednie normy regulować wybór swego następcy. W ostatnich czasach normy takie wydali św. Pius X, Pius XI, Pius XII, Jan XXIII, Paweł VI. Odpowiadając na potrzeby epoki, zatroszczyli się o wydanie stosownych reguł w celu pokierowania godnym przygotowaniem i uporządkowanym przebiegiem wyboru biskupa rzymskiego.
Do podjęcia zmian w tych przepisach skłoniła Jana Pawła II zmieniająca się sytuacja Kościoła, zmiany w Kodeksie Prawa Kanonicznego, Kodeksie Kanonów Kościołów Wschodnich, reforma Kurii Rzymskiej. Nadrzędnym powodem był fakt, że sposób wyboru musi być dostosowany do czasów, w których się odbywa. Normy regulujące działanie Kolegium Kardynalskiego, które jest powołane do wyboru następcy świętego Piotra, są niezwykle precyzyjne i jasne, aby wybór został dokonany w sposób jak najbardziej godny i stosowny dla urzędu. Wytyczne te zostały zapisane w konstytucji apostolskiej "Universi Dominici Gregis". Reguły te są jasne i precyzyjne:

  1. Kolegium Kardynalskie, wybierające papieża, nie może przekraczać 120 kardynałów
  2. Kardynałowie elektorzy oraz współpracownicy muszą mieszkać w Domu Świętej Marty.
  3. Miejscem wyboru jest Kaplica Sykstyńska
  4. Kolegium Kardynalskie obowiązuje tajemnica
  5. Głosowanie jest tajne
  6. Prawo wyboru papieża mają jedynie kardynałowie Kościoła rzymskiego, którzy przed śmiercią papieża nie ukończyli 80 lat
  7. Władza świecka nie może interweniować podczas wyborów
  8. Nikt nie może zbliżać się do kardynałów elektorów
  9. Kardynałowie nie mogą prowadzić korespondencji telefonicznej lub listownej w czasie trwania konklawe
  10. Na czas dokonywania wyboru powołany zostaje sekretarz Kolegium Kardynalskiego, mistrz papieskich ceremonii liturgicznych z dwoma ceremoniarzami i dwoma zakonnikami, pracownikami zakrystii papieskiej

Kandydaci na papieża

Jan Paweł II określił, że skład Kolegium wybierającego nie może przekraczać 120 kardynałów. Kardynałowie elektorzy oraz osoby współpracujące przy sprawnym przebiegu wyboru muszą mieszkać w odpowiednich pomieszczeniach Watykanu. Jest nim Dom Świętej Marty. Miejscem wyboru jest Kaplica Sykstyńska. Wszyscy biorący udział w wyborze mają obowiązek zachowania tajemnicy odnośnie do tego, co dotyczy bezpośrednio lub pośrednio czynności związanych z wyborem. Wybór musi dokonać się przez tajne głosowanie. Prawo wyboru biskupa rzymskiego mają jedynie kardynałowie Kościoła rzymskiego, którzy przed śmiercią papieża nie ukończyli 80 lat. 

Wykluczona jest jakakolwiek interwencja władzy świeckiej w sprawy wyboru. Kardynał, który został ogłoszony na konsystorzu przed śmiercią papieża, ale nie został mu nałożony biret, przekazany pierścień, który nie złożył przysięgi, ma prawo do udziału w wyborze. Od chwili wakatu na Stolicy Apostolskiej kardynałowie elektorzy powinni poczekać na nieobecnych kardynałów piętnaście dni, ale po upływie maksymalnie 20 dni od rozpoczęcia wakatu wszyscy obecni są zobowiązani przystąpić do wyboru.

Miejsce wyboru

Od rozpoczęcia konklawe, aż do publicznego ogłoszenia dokonanego wyboru pomieszczenia Domu Świętej Marty, w sposób szczególny Kaplica Sykstyńska oraz miejsca przeznaczone na celebracje liturgiczne, muszą być zamknięte dla osób nieupoważnionych. Całe terytorium państwa watykańskiego, a także zwyczajna działalność urzędów, które mają swą siedzibę w jego granicach, powinny być zarządzane w taki sposób, by zapewnić tajność i swobodny przebieg wyboru papieża. Nikt nie może zbliżać się do kardynałów elektorów. W tym czasie nie mogą prowadzić korespondencji listownej ani telefonicznej. Nie mogą też komunikować się z osobami niezwiązanymi ze środowiskiem, w którym dokonuje się wybór. Zabroniona jest rozmowa z kardynałami w jakiejkolwiek formie, przy pomocy jakiegokolwiek środka i z jakiegokolwiek powodu.

Aby osobiste i urzędowe potrzeby związane z przebiegiem wyboru mogły przebiegać sprawnie, na czas dokonywania wyboru powołani zostają: sekretarz Kolegium Kardynalskiego, który pełni funkcję sekretarza zebrania wyborczego, mistrz papieskich ceremonii liturgicznych z dwoma ceremoniarzami i dwoma zakonnikami, pracownikami zakrystii papieskiej, do dyspozycji jest kilku zakonników - spowiedników, władających różnymi językami oraz dwóch lekarzy w przypadku ewentualnej nagłej potrzeby.

Początek wyborów

Piętnastego dnia po śmierci papieża, ale nie później niż dwudziestego dnia kardynałowie zbierają się w Bazylice Świętego Piotra, by uczestniczyć we Mszy Świętej, która powinna zostać odprawiona w godzinach porannych. Po południu kardynałowie elektorzy powinni w uroczystej procesji, wzywając śpiewem "Veni Creator" pomocy Ducha Świętego, przejść do Kaplicy Sykstyńskiej miejsca i siedziby wyboru. Miejsce to pozostaje zamknięte aż do dokonania wyboru. Przed rozpoczęciem wyboru kardynałowie elektorzy, dotykając Ewangelii, składają przysięgę o przestrzeganiu wszystkich zasad ustalonych przez papieża w konstytucji.
Gdy ostatni ją złoży, w kaplicy pozostaje, tylko mistrz papieskich ceremonii liturgicznych i wybrany duchowny, który przeprowadza rozważanie, następnie także i oni opuszczają kaplicę.

Kardynałowie odpowiedzialni za tajność, przy pomocy dwóch biegłych zaufanych techników, muszą upewnić się, czy nie zostało zainstalowane żadne urządzenie nagrywające albo przekazujące transmisje audiowizualne. Kardynałowie podczas trwania wyboru powinni powstrzymać się od przesyłania lub przyjmowania wiadomości spoza państwa watykańskiego. Elektorom zabrania się przez cały czas trwania wyborów czytania codziennych gazet i czasopism, słuchania transmisji radiowych i telewizyjnych.

Dawniej papieży wybierano przez aklamację, głosowanie lub kompromis, obecne rozporządzenia przewidują wybór tylko przez głosowanie. By wybór był ważny, wymagane jest dwie trzecie głosów obliczanych w stosunku do ogólnej liczby obecnych elektorów. W przypadku gdyby liczba kardynałów nie mogła być podzielona na trzy równe części, do ważności wymagany jest jeden głos więcej.

Procedura głosowania

  • Pierwsza faza głosowania obejmuje: przygotowanie i rozdzielenie kart do głosowania, dla każdego po dwie, trzy karty; wylosowanie trzech skrutatorów, trzech do zbierania głosów od chorych kardynałów zwanych w skrócie infirmarii i trzech rewizorów.
    Na karcie do głosowania kardynał pisze wyraźnie, charakterem pisma możliwie nierozpoznawalnym, imię tego, kogo wybiera. W czasie głosowania kardynałowie pozostają sami w Kaplicy Sykstyńskiej.
  • Druga faza głosowania obejmuje: złożenie kart do głosowania do urny; pomieszanie i liczenie kart; obliczanie głosów.
    Każdy kardynał, w porządku pierwszeństwa, po zapisaniu i zgięciu karty, trzymając ją podniesioną, tak, aby była widoczna, przynosi ją do ołtarza, na którym jest postawiona urna. Po dojściu wypowiada słowa przysięgi: "Powołuję na świadka Chrystusa Pana, który mnie osądzi, że mój głos jest dany na tego, który według woli Bożej powinien być, moim zdaniem, wybrany".
    Po wrzuceniu karty do urny kłania się przed ołtarzem i wraca na swoje miejsce. Jeśli są chorzy kardynałowie, wówczas infirmarii udają się do nich z kasetą. Przed oddaniem jej do rąk infirmarii kaseta jest publicznie otwierana, tak by elektorzy mogli stwierdzić, że jest pusta. Po oddaniu głosów kaseta wraca do kaplicy i przyniesione głosy są wprowadzane do urny.
    Następnie skrutatorzy przystępują do liczenia głosów; każda karta wyjmowana jest oddzielnie i wkładana do innego, pustego naczynia. Jeśli liczba kart nie odpowiada liczbie elektorów, należy spalić je wszystkie i przystąpić do drugiego głosowania. Skrutatorzy otwierają karty do głosowania, odczytują imię tego, na kogo został oddany głos, który jest odnotowany na specjalnej karcie. Po zakończeniu obliczania głosy są sumowane. Ostatni ze skrutatorów, w miarę jak odczytuje kolejne karty, przebija je igłą w punkcie, w którym znajduje się słowo "Eligio" i nawleka je na nitkę, by mogły być zachowane w pewniejszy sposób. Po odczytaniu wszystkich imion końce nitki związuje się, tworząc węzeł, i w ten sposób karty zostają złożone w naczyniu lub na skraju stołu.
  • Trzecia faza obejmuje: liczenie głosów; kontrolę; spalenie kart.
    Po zsumowaniu wszystkich głosów, jeśli nikt nie otrzymał dwóch trzecich głosów, papież nie zostaje wybrany. Bez względu na to, czy papież został wybrany, czy nie, rewizorzy przystępują do kontroli kart. Zanim kardynałowie opuszczą kaplicę, karty muszą zostać spalone.
    Jeśli nie dokonano wyboru, tego samego dnia odbywa się drugie głosowanie.

Co zrobić, gdy nie uda się wybrać papieża od razu?

W przypadku gdyby kardynałowie mieli trudności w uzyskaniu zgody wobec osoby, którą należy wybrać, po upływie trzech dni bez osiągnięcia wyniku wyborów, zostaną one zawieszone maksymalnie na jeden dzień w celu uzyskania przerwy na modlitwę, swobodną rozmowę między głosującymi i krótką medytację.

Potem ponownie przystępuje się do głosowania, jeśli znów nie nastąpi wybór, ustala się drugą przerwę. Po niej przystępuje się do kolejnej serii siedmiu głosowań.

Jeśli głosowania nie rozstrzygną wyniku, kardynałowie zostaną poproszeni o opinię w sprawie sposobu działania, zastosuje się taki sposób, jaki zaproponuje większość absolutna. Nie można jednak odstąpić od wymogu, by ważny wybór dokonał się albo przez absolutną większość głosów, albo przez głosowanie tylko na imiona dwóch kandydatów, które w poprzednich głosowaniach otrzymały najwięcej głosów.
Rozporządzenia papieskie zabraniają pertraktowania za życia papieża w sprawie wyboru następcy. Mocno zaakcentowane jest też to, aby w wyborze nie kierować się sympatią lub niechęcią, aby nie ulegać osobistym względom, nie ulegać grupom wpływowym, środkom masowego przekazu lub przemocy.

Po wyborze papieża

Po dokonaniu kanonicznie wyboru jeden z kardynałów prosi elektora o wyrażenie zgody następującymi słowami: „Czy przyjmujesz twój kanoniczny wybór na biskupa rzymskiego?” Po otrzymaniu zgody pyta go: „Jakie imię przyjmujesz?”. Po przyjęciu wyboru elekt, który otrzymał święcenia biskupie, staje się natychmiast biskupem Kościoła rzymskiego papieżem; nabywa pełną i najwyższą władzę w Kościele powszechnym. Kardynałowie w ustalony sposób zbliżają się, aby wyrazić cześć i posłuszeństwo nowo wybranemu biskupowi rzymskiemu. Następnie składają dziękczynienie Bogu, po czym pierwszy z kardynałów diakonów ogłasza oczekującemu Ludowi Bożemu dokonany wybór i imię nowego papieża, który bezpośrednio potem udziela błogosławieństwa apostolskiego: "Urbi et Orbi" z balkonu Bazyliki Watykańskiej. Konklawe kończy się po przyjęciu wyboru nowego papieża.

Urbi et orbi - uroczyste błogosławieństwo

Urbi et orbi to błogosławieństwo, którego udziela papież w uroczysty sposób, nie tylko mieszkańcom Rzymu, lecz wszystkim chrześcijanom, stąd nazwa urbi et orbi (urbs w języku łacińskim znaczy miasta, orbis - świat). Błogosławieństwo to nosi nazwę apostolskie błogosławieństwo i związane z odpustem zupełnym (darowaniem kar za grzechy). Nazywa się uroczyste dla odróżnienia od zwyczajnego, które nie obejmuje odpustu.

Kim są kardynałowie?

Jak wiadomo, od dawna papieża wybierają tylko kardynałowie, a od 40 lat jedynie ci, którzy w chwili wyborów mieli mniej niż 80 lat. Przyjrzyjmy się, choćby w wielkim skrócie, jak to wyglądało wcześniej.
Instytucja kardynalatu w Kościele zachodnim (na Wschodzie jest ona nieznana) sięga mniej więcej IV w. i początkowo ograniczała się tylko do duchowieństwa samego Rzymu. Oznaczała ona kapłanów i diakonów z najbliższego otoczenia papieża, zwanych „cardinales”, czyli głównymi.

Z czasem zaczęto używać tego łacińskiego słowa w odniesieniu do niektórych ważniejszych biskupstw poza Wiecznym Miastem w Italii i poza nią, np. wobec Mediolanu, Neapolu, Kolonii, Trewiru, Santiago de Compostela itp. Dawny podział na kardynałów wywodzących się z szeregów biskupów, księży (prezbiterów) i diakonów pozostał do dziś w postaci trzech kategorii kardynałów z tymi właśnie dodatkami. Najwięcej jest kardynałów-prezbiterów, obecnie ponad 100, podczas gdy kardynałów-biskupów jest 6, a diakonów - 12.

Od mniej więcej 1150 r. istnieje Kolegium Kardynalskie, którego honorowym przewodniczącym, czyli tzw. dziekanem jest każdorazowy kardynał-biskup Ostii (od 30 listopada 2002 jest nim kard. Joseph Ratzinger). Od połowy XI w. tylko to grono, czyli kardynałowie mają prawo wybierać kolejnych papieży, o czym poniżej. Dodajmy jeszcze, że w ciągu wieków zmieniała się liczba i rozszerzał się skład narodowy członków Kolegium: od kilkunastu i tylko Włochów do ponad 180 obecnie i z przeszło 60 krajów świata.

Pytania dla grup

Grupa 1:

  • Jakie były powody abdykacji Benedykta XVI?
  • Jakie są skutki podjęcia takiej decyzji przez Benedykta XVI?

Grupa 2:

  • Kto może zostać papieżem?
  • Kto dzisiaj ma prawo wyboru papieża?

Grupa 3:

  • Jak wygląda głosowanie na konklawe? (etapy głosowania)
  • Co informuje zebranych na placu św. Piotra o efektach głosowania?

Grupa 4:

  • W jaki sposób ogłasza się wybór nowego papieża?
  • Co robi papież zaraz po swoim wybraniu?

Grupa 5:

Wyjaśnijcie pojęcia:

  • Kardynał
  • Konklawe
  • Skrutynium
  • Urbi et orbi
 
Autor wyłączył komentowanie tego wpisu
up