logoRSS
 
 

Dogmaty pierwszych chrześcijan

Kategoria: Konspekty i scenariusze, dodał: WK, 24.05.2013, odsłon: 34860, druk

Temat:

Dogmaty pierwszych chrześcijan

Klasa:

1GP

Cele:
  • Uczeń wie czym jest dogmat i jak się rodzi
  • Wie jakie znaczenie dla życia Kościoła ma dogmat
Wstęp:

W czasie ostatnich lekcji zapoznajemy się z historią pierwotnego Kościoła. Pojawiają się Apostołowie Piotr i Paweł a także informacje o pierwszych błędach dotyczących pojęć religijnych – herezji. Pojawiają się także pierwsze informacje o Soborach czy dogmatach. Czy ważne jest by się uczyć religii, jej języka, sformułowań itd.? Czy nie wystarczy samo doświadczenie obecności Boga w  sercu? Po co nam te sobory i dogmaty? I czym w ogóle są?

Rozwinięcie:

Czym jest dogmat?
W starożytnej, przedchrześcijańskiej Grecji słowem "dogmat" określano prawną decyzję senatu, czy też jakieś twierdzenie szkoły filozoficznej, a także etyczne zasady działania człowieka. Słowo "dogmat" zawierało więc w sobie wymiary autorytatywny i zobowiązujący. Termin "dogmat" nie został więc stworzony przez chrześcijan, lecz funkcjonował w życiu publicznym, a z czasem został przez nich przyjęty w celu wyrażania wiary. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa określano nim całą naukę Chrystusa oraz zasady życia chrześcijańskiego. Dopiero od IV wieku zawężono rozumienie dogmatu do "prawdy wiary" zawartej w Piśmie Św., odczytanej i ogłoszonej przez Kościół. Na przestrzeni wieków chrześcijanie coraz lepiej odczytywali i rozumieli treść Objawienia Bożego zawartego na kartach Biblii oraz starali się ująć w miarę precyzyjne słowa istotę swojej wiary. Redagowano więc tekst wyznania wiary, czyli "Credo" (powtarzamy je na niedzielnej Mszy św.), a także dogmaty, czyli definicje treści wiary (np.: Bóg jest w trzech Osobach, które mają jedną naturę) ogłaszane i przekazywane przez papieża w łączności z całym Kościołem. Warto jednak dodać, że takie orzeczenie Kościoła odsłania tylko część tajemnicy Bożej, która przecież przekracza ludzkie możliwości intelektualne.

Pierwotna tradycja chrześcijańska łączyła dogmat z żywą wiarą całego Kościoła. Sformułowania wiary pojmowano przede wszystkim w sensie doksologicznym (gr. dóxa – chwała, sława) jako wyznania wiary, stanowiące integralną część obrzędów liturgicznych. Ich pierwszorzędnym celem było wspólne wyznanie wiary Kościoła. Dogmat pojmowano nie jako statyczną formułę doktrynalną, lecz przede wszystkim jako sławienie, uwielbienie Boga i dziękczynienie za Jego zbawcze dzieła. Chodzi więc o rozumienie o wiele bogatsze w swej treści niż sama zawartość wypowiadanej formuły. Uważano, iż dogmat wykracza daleko poza teraźniejszą zdolność do wyrażenia go w pojęciach. Nic dziwnego, że większość wczesnochrześcijańskich wyznań wiary, stanowiących punkt wyjścia dla późniejszych sformułowań dogmatycznych, ukształtowała się w kontekście liturgicznym i w formie doksologicznej.

Podsumowując, dogmat to nauka wiary zawierająca tajemnice objawione, które zostały sformułowane i podane do wierzenia w zwięzłej formie oraz wsparte autorytetem Kościoła, który ma pełnić tu gwaranta prawdziwości tego twierdzenia.

Gdzie i w jaki sposób ogłaszano dogmaty? Najwcześniej dogmaty, symbole, credo ogłaszano jako wnioski po dyskusjach teologicznych np. na soborach lub synodach. Sobór podobnie jak synod to zgromadzenie biskupów w celu omówienia spraw doktrynalnych oraz organizacji i dyscypliny kościelnej. Sobór od synodu różni się zasięgiem obrad oraz rangą. Co do zadania nie ma większych różnic.

Jakie więc nauki głoszono na tych soborach? W IV i V wieku po Chrystusie pojawiło się wiele błędów dotyczących nauki o Chrystusie oraz Duchu Świętym. Zaowocowało to zwołaniem kilku soborów:

  • I Sobór nicejski I (325) – potępił arianizm, sformułował chrześcijańskie wyznanie wiary, uroczyście potwierdził dogmat o Bóstwie Chrystusa.
  • II Sobór konstantynopolitański I (381) – uzupełnił wyznanie wiary (zwane także nicejsko-konstantynopolitańskim) do postaci Credo (czyli wyznania wiary) nicejsko-konstantynopolitańskiego, odmawianego podczas Mszy św., potwierdzono wiarę w Ducha Świętego.
  • III Sobór efeski (431) – potępił nestorianizm, uznał, że Dziewicy Maryi przysługuje tytuł Matki Bożej (Η Θεοτόκος, łac. Theotokos).
  • IV Sobór chalcedoński (451) – odrzucił monofizytyzm, sformułował doktrynę o dwóch naturach Chrystusa: boskiej i ludzkiej.

Można więc śmiało powiedzieć, że pojawiające się błędy doktrynalne pozwalały na lepsze zrozumienie prawdziwej nauki o Bogu i Jego tajemnicach, na rozwój teologii. Ogłoszone przez te sobory prawdy wiary mają swe odzwierciedlenie do dziś w wyznaniu wiary oraz w nauce Kościoła o Trójjedynym Bogu, Jezusie Chrystusie, Mesjaszu, Prawdziwym człowieku i Prawdziwym Bogu.

Zakończenie:

Nauka o Bogu, teologia, nie jest czymś stałym. Podlega ona ciągłym zmianom, Kościół jak i jego członkowie coraz lepiej rozumieją zamysł Boga wobec człowieka i świata, dlatego mogą coraz lepiej, jaśniej, formułować prawdy wiary.
To sformułowanie przybiera formę dogmatów ogłaszanych głównie na soborach. Ogłoszone uroczyście prawdy dotyczące wiary są efektem próby zrozumienia Boga i Jego zamiarów wobec każdego z nas. Te prawdy pomagają nam lepiej Go poznać, a także lepiej odpowiedzieć na Jego oczekiwania wobec nas.
Wprawdzie dogmaty są stałe, ale ich zrozumienie może ulegać przemianie. Dlatego nie można tylko przyjmować ich bezkrytycznie, ale trzeba się starać je zrozumieć i otworzyć się na bożą łaskę, bo może to właśnie "Ty" możesz coś wnieść do lepszego ich zrozumienia.

Notatka:

Pierwsze prawdy wiary chrześcijaństwa ogłaszane były na Soborach: Nicejskim (325), Konstantynopolitańskim (381), Efeskim (431) i Chalcedońskim (451).
Te prawdy wiary ogłoszone uroczyście i wsparte autorytetem Kościoła nazywamy dogmatami.
Najważniejsze dogmaty pierwszych chrześcijan to:

  • Jezus Chrystus jest Bogiem
  • Jezus Chrystus jest współistotny Ojcu,  a co za tym idzie jest Synem Boga – równym Mu Bogiem (Sobory Nicejski oraz Konstantynopolitański)
  • Duch Święty jest równy Ojcu i Synowi i wraz z nimi odbiera uwielbienie i chwałę (Sobór Konstantynopolitański)
  • Jezus Chrystus łączy w sobie dwie natury boską i ludzką, jest prawdziwym człowiekiem i prawdziwym Bogiem (Sobór Chalcedoński )
  • Maryja jest Matką Chrystusa – czyli Matką Boga (Theotokos)(Sobór Efeski )

Słowniczek:

Sobór (ros. sobor

  • zgromadzenie biskupów Kościoła katolickiego z całego świata, obradujące pod przewodnictwem papieża lub jego delegata nad sprawami doktryny religijnej, organizacji i dyscypliny kościelnej;
  • także stała rada biskupów przy patriarsze prawosławnym;
  • również ważniejsza w hierarchii lub bardziej okazała cerkiew w obszarze danego monastyru.

Synod

  • w Kościele katolickim zebranie duchownych poświęcone omówieniu działalności Kościoła. Rozróżnia się synody: diecezjalne - zwoływane przez biskupa, prowincjonalne - zwoływane przez arcybiskupa metropolitę, a także narodowe, plenarne, generalne i uniwersalne.
  • w Kościołach protestanckich zjazd przedstawicieli duchowieństwa i świeckich, obradujący pod przewodnictwem superintendenta (biskupa). Organ zwierzchni Kościoła w danym kraju.
  • w Kościołach prawosławnych (autokefalicznych) stała rada biskupów działająca jako organ zwierzchni pod przewodnictwem głowy danego Kościoła.

Dogmat (gr. dógma, -atos ‘opinia, orzeczenie’) 

  • polit. w antycznej Grecji – postanowienie władz zwierzchnich. 
  • filoz. pogląd, teza przyjęta w danej szkole i obowiązująca jej uczniów. 
  • religiozn. prawda wiary uznana przez Kościół za ostateczną i niepodlegającą dalszemu dociekaniu. 
  • przen.teza, opinia uznana za pewną, bo wyrażona przez osobę mającą autorytet, niepodlegająca krytycznej ocenie lub sprawdzeniu
 
Autor wyłączył komentowanie tego wpisu
up