logoRSS
 
 

Bierzmowanie-Bóg umacnia decyzję człowieka -konspekt 2015

Kategoria: Konspekty i scenariusze, dodał: admin, 08.10.2015, odsłon: 10220, druk

Temat: Bóg umacnia decyzję człowieka

Klasa: 2GP

Cele:

  • Przedstawienie teologii sakramentu bierzmowania
  • Skutki bierzmowania
  • Bierzmowanie jako sakrament umocnienia wiary

Plan:

  • Osoba Ducha Świętego
  • Jezus o Duchu Świętym
  • Duch Kościoła
  • Dary i owoce Ducha Świętego
  • Sakrament bierzmowania
  • Skutki bierzmowania

Wstęp

Kiedy Jezus wybierał sobie uczniów i proponował im by poszli za Nim, nie byli oni ani święci ani też mocni. Byli raczej przeciętni, prości i tacy dzisiejsi J. Co zatem ich zmieniło? Co dało im odwagę, siłę i zdolność do poświęcenia swego życia za prawdę, w którą wierzą?

Tym, który ich odmienił był Duch Święty. Po swoim zmartwychwstaniu Jezus wielokrotnie wspominał o Jego nadejściu. Nazywał Go: „Pocieszycielem”, „Nauczycielem” i „Umocnieniem z wysoka”.

Rozwinięcie

Co o Duchu Świętym mówi nam Biblia, Tradycja i Kościół?

Osoba Ducha Świętego

Duch Święty to Trzecia Osoba Trójcy Świętej, miłość która łączy Ojca i Syna. Jest taki sam jak pozostałe dwie Osoby Boskie, równy Im we wszystkim. Wspólnie z Nimi odbiera uwielbienie i chwałę. On był natchnieniem proroków oraz autorów piszących Biblię. To dzięki Niemu sprawowane dziś sakramenty mają moc sprawczą. On także poucza dziś Kościół jak należy odczytywać sens i znaczenie tekstów biblijnych, których sam jest autorem.

Jezus o Duchu Świętym

Chrystus udzielił Ducha Świętego swoim Apostołom i Kościołowi, aby kontynuował Jego dzieło zbawcze na ziemi poprzez wieki aż do końca świata. W Wieczerniku, Zbawiciel zapowiedział Apostołom: “Będę prosił Ojca, a innego Pocieszyciela da wam, aby z wami byt na zawsze – Ducha Prawdy” (J 14, 16-17). “A Pocieszyciel, Duch Święty, którego Ojciec pośle w moim imieniu, On was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, co Ja wam powiedziałem” (J 14, 26). On “w was będzie” (J 14,17) i “doprowadzi was do całej prawdy” (J 16, 13).

Duch Kościoła

Już od początku istnienia Kościoła Duch Święty mu towarzyszy. W wieczerniku w dzień Pięćdziesiątnicy to On ożywił i umocnił powstającą wspólnotę.

Dary i owoce Ducha Świętego

Dary Ducha Świętego: mądrość, męstwo, roztropność, rozum, umiejętność, pobożność, bojaźń Boża;

Owoce Ducha Świętego: miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wspaniałomyślność, łaskawość, wierność, skromność, wstrzemięźliwość, czystość;

Charyzmaty Ducha Świętego: dary łaski, które daje Bóg dla budowania wspólnoty Kościoła. O charyzmatach, przez które działa Duch Święty w Kościele na wiele sposobów, pisze Święty Paweł w Pierwszym Liście do Koryntian. „Różne są dary łaski, lecz ten sam Duch; różne też są rodzaje posługiwania, ale jeden Pan; różne są wreszcie działania, ale ten sam Bóg, sprawca wszystkiego we wszystkich. Wszystkim zaś objawia się Duch dla [wspólnego] dobra. Jednemu dany jest przez Ducha dar mądrości słowa, drugiemu umiejętność poznawania według tego samego Ducha, innemu jeszcze dar wiary w tymże duchu, innemu łaska uzdrawiania w jednym Duchu, innemu dar czynienia cudów innemu proroctwo, innemu rozpoznawanie duchów, innemu dar tłumaczenia języków” (1 Kor 12, 4-10).

Sakrament bierzmowania

Jak wygląda obrzęd bierzmowania? Obrzęd bierzmowania składa się z trzech elementów:

  • namaszczenie olejem Krzyżma na czole ochrzczonego
  • nałożenie ręki biskupa na jego głowę,
  • słów: „Przyjmij znamię daru Ducha Świętego”.

Obrzędy Sakramentu Bierzmowania

Obrzędy sakramentu bierzmowania zawsze oznaczały udzielanie się Ducha Świętego bierzmowanemu. Początkami obrzędy te sięgają czasów apostolskich. Apostołowie bowiem wkładali ręce na ochrzczonych i otrzymywali Ducha Świętego.

Pismo święte o Duchu Bożym

Objawienie trzeciej Osoby Boskiej dokonało się w Nowym Testamencie. Czytamy, iż Duch Święty zstąpił na Chrystusa przy chrzcie w Jordanie. Tam Pan Jezus “w chwili, gdy wychodził z wody, ujrzał rozwierające się niebo i Ducha jak gołębicę zstępującego na siebie” (Mk 1, 10). Duch Święty “spoczął na Nim” (J 1,32), “aby ubogim niósł dobrą nowinę, więźniom głosił wolność, a niewidomym przejrzenie… uciśnionych odsyłał wolnymi” (Iz 61, 1; Łk 4, 18). Chrystus napełniony Duchem Świętym, wypełnił do końca swoją misję zbawczą.

Chrystus zapowiedział Apostołom: „Będę prosił Ojca, a innego Pocieszyciela da wam, aby z wami byt na zawsze – Ducha Prawdy” (J 14, 16-17); „A Pocieszyciel, Duch Święty, którego Ojciec pośle w moim imieniu, On was wszystkiego nauczy i przypomni wam wszystko, co Ja wam powiedziałem” (J 14, 26). On „w was będzie” (J 14,17) i „doprowadzi was do całej prawdy” (J 16, 13).
Obietnica Chrystusa zaczęła się spełniać w dniu Zielonych Świąt, kiedy to “wszyscy zostali napełnieni Duchem Świętym” (Dz 2,4) zostali “przyobleczeni mocą z wysoka” (Łk 24, 49) czyli mocą Ducha Świętego, aby mogli dawać świadectwo o Chrystusie i Jego zmartwychwstaniu “w Jerozolimie i w całej Judei, i w Samarii, i aż po krańce ziemi” (Dz 1, 8).

Apostołowie udzielali Ducha Świętego tym, którzy uwierzyli w Chrystusa i przyjęli chrzest: “Kiedy Apostołowie w Jerozolimie dowiedzieli się, że Samaria przyjęła słowo Boże, wysłali do niej Piotra i Jana, którzy przyszli i modlili się za nich, aby mogli otrzymać Ducha Świętego. Bo na żadnego z nich jeszcze nie zstąpił. Byli jedynie ochrzczeni w imię Pana Jezusa. Wtedy więc wkładali na nich ręce, a oni otrzymywali Ducha Świętego” (Dz 8, 14-17). W Efezie zaś Paweł przemawiał “do ludu aby uwierzyli… w Jezusa… Gdy to usłyszeli, przyjęli chrzest w imię Pana Jezusa. A kiedy Paweł włożył na nich ręce, Duch Święty zstąpił na nich” (Dz 19, 4-6). Zdania te przedstawiają pierwotny sposób udzielania sakramentu bierzmowania. Wszystkim tym mianowicie, którzy pod wpływem nauczania apostolskiego uwierzyli w Chrystusa, udzielano najpierw chrztu, a następnie bierzmowano. Chrzest i bierzmowanie, to dwa odrębne sakramenty. Stanowią one dwa kolejne etapy wprowadzania ludzi w życie Kościoła.

Tradycja o Duchu Świętym

Biblijny obrzęd sakramentu bierzmowania był zatem krótki. Składał się z modlitwy i włożenia rąk. Do tego istotnego obrzędu Tradycja w III wieku dodała: znak krzyża kreślony na czole (Tertulian t 220 r.; św. Cyprian t 258 r.) i namaszczenie olejem świętym (św. Hipolit Rzymski +235 r.).

Za wzorem Apostołów, w pierwotnym Kościele sakramentów chrztu i bierzmowania udzielano w czasie jednej liturgii i nazywano je sakramentami wtajemniczenia chrześcijańskiego. Do wtajemniczenia należała także pierwsza Komunia św. W Tradycjach Apostolskich św. Hipolita Rzymskiego te trzy sakramenty stanowią jeszcze jedną całość. Czytamy tam, że bezpośrednio po chrzcie, nowo ochrzczeni ubierali białą szatę i biskup nakładał na nich ręce, odmawiając modlitwę i namaszczając czoła. Potem brali udział we Mszy św., podczas której przyjmowali pierwszą Komunię świętą. Między IV, a VI w. sakramenty wtajemniczenia chrześcijańskiego zostały rozdzielone w czasie i udzielane niezależnie. Około X w. do bierzmowania dodano jeszcze specjalne błogosławieństwo końcowe. W tej formie obrzędy bierzmowania przetrwały do naszych czasów.

Symbolika

Nakładanie rąk na głowę jest gestem biblijnym (Rdz 48, 14; Kpł 9, 22; Lb 8,10; 27, 25…), który w liturgii należy do najstarszych obrzędów. W sakramencie bierzmowania włożenie ręki biskupa na głowę kandydata oznacza iż Duch Święty udziela mu się jako niewymowny Dar. W Dziejach Apostolskich czytamy, że Apostołowie wkładali ręce na ochrzczonych i otrzymywali Ducha Świętego (Dz 8, 15-17; 19, 5-6).

Krzyż jest świętym znakiem odkupienia (Kol l, 20) i wiary świętej (l Kor 1,17). Jest pieczęcią, którą nosi na sobie każdy, kto służy Bogu (Ap 7,4). Wśród symboli chrześcijańskich zajmuje naczelne miejsce. Kreślenie znaku krzyża na czole bierzmowanego oznacza, że ma on prawo i obowiązek wyznawania swojej wiary świętej, która jest jego chlubą i nie powinien się jej wstydzić lecz odważnie ją wyznawać i bronić jej. Naznaczenie krzyżem zobowiązuje bierzmowanego do pewnej dyscypliny osobistej, polegającej na prowadzeniu swojego życia zgodnie z wymogami Ewangelii.

Krzyżmo święte jest oliwą zmieszaną z balsamem i poświęconą uroczyście przez biskupa we Wielki Czwartek, podczas tzw. Mszy Krzyżma. Nazwa Krzyżmo wywodzi się z Imienia: Chrystus (Christus – Chrisma – Krzyżmo) Symbolizuje Chrystusa, w którym człowieczeństwo złączone jest z Bóstwem.

Namaszczenie świętym olejem symbolizuje upodobnienie bierzmowanego do Chrystusa. Podobieństwo to jest niezniszczalne i nosi nazwę znamienia Pańskiego lub pieczęci. Sprawcą tego podobieństwa i zjednoczenia z Chrystusem jest Duch Święty. Stąd bierzmowany przez to święte namaszczenie ma pełne prawo do nazwy “chrześcijanin” czyli należący do Chrystusa i Jego Kościoła.
Oliwa w zastosowaniu liturgicznym symbolizuje Ducha Świętego, który jest źródłem darów nadprzyrodzonych. On przy chrzcie w Jordanie zstąpił na Jezusa i uczynił Go Chrystusem, to znaczy Namaszczonym czyli Mesjaszem. Namaszczenie bierzmowanego oznacza umocnienie chrzestnych więzi z Chrystusem.

Balsam uzyskuje się z pewnego gatunku tropikalnego rododendronu przez nacięcie skóry. W takim sposobie uzyskiwania balsamu św. Ambroży dostrzega obraz łask wypływających z przebitego boku Chrystusa. Oprócz właściwości leczniczych, balsam posiada bardzo miły zapach. Przy poświęcaniu Krzyżma miesza się balsam z oliwą, by symbolizował ludzi, którzy udoskonaleni w sakramencie bierzmowania roztaczają w swoim środowisku miły aromat cnót chrześcijańskich. Św. Paweł mówi, aby bierzmowani chrześcijanie byli “miłą Bogu wonnością Chrystusa” (2 Kor 2, 15).

Właściwe znaczenie obrzędu poznajemy ze słów towarzyszących. Nałożenie rąk ma miejsce w obrzędach chrztu, bierzmowania, święceń, przy błogosławieństwach itp. Ze słów wiadomo dopiero o jakie nałożenie rąk chodzi. W sakramencie bierzmowania nałożenie rąk biskupa oznacza i sprawia udzielenie się Ducha Świętego dla uświęcenia człowieka i umocnienia na drodze zdobywania świętości i w służbie Bożej.

Dar zadaniem

Każdy dar jest równocześnie zadaniem. Otrzymana godność, przywilej, wyróżnienie czy odznaczenie, zawsze wiążą się z zadaniem, z którego trzeba się wywiązać. Zobowiązują człowieka do pokazania, iż godność otrzymana nie jest pomyłką.

Sakrament bierzmowania również jest zadaniem. Udzielenie się Ducha Świętego, udoskonalenie podobieństwa do Chrystusa Kapłana, Proroka i Króla zobowiązuje do dziękczynienia i do kroczenia drogą zbawienia. Na wyniesienie trzeba po prostu odpowiedzieć pobożnym życiem, apostolstwem, służeniem bliźnim i udziałem w liturgii dla uświęcenia i wspólnego wielbienia Boga. We Wstępie do Obrzędów bierzmowania czytamy na ten temat: “Namaszczenie krzyżmem i słowa, jakie mu towarzyszą, wyrażają skutki daru Ducha Świętego. Przez namaszczenie wonnym olejem ręką biskupa ochrzczony otrzymuje niezniszczalny charakter, znamię Pańskie, razem z darem Ducha Świętego, który doskonalej upodabnia do Chrystusa i udziela mu łaski rozszerzania wśród ludzi dobrej woni” (nr 9).

Skutki bierzmowania

1302 Jak wynika z samej celebracji, skutkiem sakramentu bierzmowania jest specjalne wylanie Ducha Świętego, jakie niegdyś stało się udziałem Apostołów w dniu Pięćdziesiątnicy.
1303 Bierzmowanie przynosi zatem wzrost i pogłębienie łaski chrzcielnej:

  • zakorzenia nas głębiej w Bożym synostwie, tak że możemy mówić „Abba, Ojcze!” (Rz 8,15);
  • ściślej jednoczy nas z Chrystusem;
  • pomnaża w nas dary Ducha Świętego;
  • udoskonala naszą więź z Kościołem.

Udziela nam, jako prawdziwym świadkom Chrystusa, specjalnej mocy Ducha Świętego do szerzenia i obrony wiary słowem i czynem, do mężnego wyznawania imienia Chrystusa oraz do tego, by nigdy nie wstydzić się Krzyża.
1304 Sakramentu bierzmowania, podobnie jak chrztu, którego jest dopełnieniem, udziela się tylko jeden raz. Wyciska on w duszy niezatarte duchowe znamię, „charakter”, który jest znakiem, że Jezus Chrystus naznaczył chrześcijanina pieczęcią swego Ducha, przyoblekając go mocą z wysoka, aby był Jego świadkiem.
1305 „Charakter” sakramentu udoskonala kapłaństwo wspólne wiernych, otrzymane w chrzcie, a „bierzmowany otrzymuje moc publicznego wyznawania wiary w Chrystusa, jakby na zasadzie obowiązku (quasi ex officio)”.

Zakończenie

Słynna wypowiedź metropolity Ignatiosa z ekumenicznego zjazdu w Uppsali w 1968 roku, który mówił o Duchu Bożym: „Bez Ducha Świętego Bóg jest daleki, Chrystus jest przeszłością, Ewangelia martwą literą, Kościół tylko organizacją, władza panowaniem, posłannictwo propagandą, kult przywoływaniem wspomnień, a postępowanie po chrześcijańsku moralnością niewolników” oddaje powagę obecności Ducha Świętego w życiu chrześcijanina. Bez Niego wszystko jest martwe i skostniałe, to On daje życie i odwagę. Moc i wrażliwe serce na poruszenia Bożej łaski i współczucie wobec bliźnich.

Pomoce do lekcji

KKK o bierzmowaniu

Sakrament bierzmowania, który wyciska charakter i przez który ochrzczeni, postępując na drodze chrześcijańskiego wtajemniczenia, są ubogacani darem Ducha Świętego i doskonalej łączą się z Kościołem, umacnia ich i ściślej zobowiązuje, aby słowem i czynem byli świadkami Chrystusa oraz szerzyli wiarę i jej bronili (por. KPK kan. 879).

Drugim etapem inicjacji chrześcijańskiej jest sakrament bierzmowania (confirmatio). Św. Tomasz mówił, że jest to sakrament, który uświęca dojrzałość życia chrześcijańskiego – niejako uzupełnia sam chrzest. Bierzmowanie ma utwierdzić w nas to, co zaczęło się podczas chrztu. Wypływająca z przyjęcia tego sakramentu łaska, ma być dla nas źródłem duchowej siły, abyśmy byli zdolni do wyznawania swojej wiary i wprowadzali ją w codzienne życie.

Szafarz i bierzmowany

Udzielanie tego sakramentu należy do biskupów. Inna w tym względzie jest praktyka w Kościele wschodnim, gdzie kapłani udzielający chrztu są także szafarzami sakramentu bierzmowania. Również w Kościele łacińskim rozszerzono dyscyplinę w taki sposób, że każdy proboszcz w razie nieosiągalności biskupa na terenie swojej parafii może udzielić sakramentu bierzmowania wiernym znajdującym się w niebezpieczeństwie śmierci (Dekret Św. Kongregacji Obrzędów „Spiritus Sancti munera” z dnia 14.IX.1946r.). Zasadniczym jednak szafarzem bierzmowania jest biskup, a materią jest namaszczenie krzyżmem, czyli mieszanką oleju z oliwek i balsamu, poświęconą przez biskupa w specjalnym obrzędzie odbywającym się w Wielki Czwartek.

Bierzmowanym może zostać ten, kto jest ochrzczony, nie był jeszcze bierzmowany i jest odpowiednio przygotowany.

Skutki sakramentu bierzmowania

Skutkiem sakramentu bierzmowania jest wylanie Ducha Świętego, identyczne z tym, jakie miało miejsce w dniu Pięćdziesiątnicy. Opis tego wydarzenia znajdujemy w Dziejach Apostolskich: „W dniu Pięćdziesiątnicy znowu wszyscy się razem tam zebrali. Aż tu nagle powstał szum z nieba, jakby zerwał się gwałtowny wiatr i napełnił cały dom, w którym przebywali. Wtedy zobaczyli, że nad głowami każdego z nich pojawiły się jakby języki ognia. A Duch Święty napełnił ich wszystkich, i zaczęli mówić obcymi językami, jak im Duch dawał” (Dz 2, 1-4). To wylanie Ducha Świętego wyciska w duszy chrześcijanina niezatarte znamię. Przyjęcie sakramentu bierzmowania czyni nas jeszcze bardziej dziećmi Bożymi, jeszcze ściślej jednoczy nas z Chrystusem i z Jego Kościołem. Dzięki łasce Ducha Świętego możemy stawać się gorliwymi świadkami naszej wiary.

Co to jest bierzmowanie

Sakrament bierzmowania należy, obok chrztu i Eucharystii, do sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego. Stanowi dopełnienie, udoskonalenie łaski chrztu:
Przez sakrament bierzmowania (ochrzczeni) jeszcze ściślej wiążą się z Kościołem, otrzymują szczególną moc Ducha Świętego i w ten sposób jeszcze mocniej zobowiązani są, jako prawdziwi świadkowie Chrystusa, do szerzenia wiary słowem i uczynkiem oraz do bronienia jej. (Sobór Watykański II, konst. Lumen gentium, 11)

Sakrament bierzmowania jest praktykowany zarówno w Kościele zachodnim, jak i wschodnim. Różnica zachodzi jednak w nazewnictwie: na Wschodzie określa się go chryzmacją, namaszczeniem krzyżmem lub myronem. Z kolei zachodnia nazwa bierzmowanie pochodzi od łacińskiego rzeczownika confirmatio, czyli umocnienie, gdyż sakrament ten jest niczym innym jak umocnieniem łaski chrzcielnej.

Historia sakramentu bierzmowania

Już w Starym Testamencie, a dokładniej w przepowiedniach prorockich, jest mowa o Duchu Pana, który spocznie na oczekiwanym przez naród wybrany Mesjaszu:
„I wyrośnie różdżka z pnia Jessego, wypuści się odrośl z jego korzeni. I spocznie na niej Duch Pański, duch mądrości i rozumu, duch rady i męstwa, duch wiedzy i bojaźni Pańskiej.” (Iz 11,2)
Przepowiednia Izajasza spełniała się w czasie chrztu Jezusa w Jordanie, kiedy doszło do otwarcia niebios i zstąpienia Ducha Świętego na Chrystusa (Mt 3,16-17). Był to znak, że to właśnie Jezus jest Synem Bożym; że jest Tym, który miał przyjść.

Chrystus w czasie swojej ziemskiej posługi wielokrotnie obiecywał udzielenie Ducha całemu ludowi (Łk 12, 12; J 3, 5-8; 7, 37-39; 16, 7-15; Dz 1, 8). Do spełnienia obietnicy doszło w dniu Pięćdziesiątnicy. Wówczas Duch Święty został wylany na wszystkich uczniów przebywających w wieczerniku. Od czasu Zesłania Apostołowie przez wkładanie rąk udzielali neofitom daru Ducha Świętego, zgodnie z wolą Chrystusa. Od początku jednak sakrament bierzmowania był traktowany jako uzupełnienie łaski chrztu, o czym świadczy przybycie Apostołów, Piotra i Jana, do Samarii:
Kiedy Apostołowie w Jerozolimie dowiedzieli się, że Samaria przyjęła słowo Boże, wysłali do niej Piotra i Jana, którzy przyszli i modlili się za nich, aby mogli otrzymać Ducha Świętego. Bo na żadnego z nich jeszcze nie zstąpił. Byli jedynie ochrzczeni w imię Pana Jezusa. Wtedy więc wkładali [Apostołowie] na nich ręce, a oni otrzymywali Ducha Świętego. (Dz 8,14-17).

W czasach apostolskich nie było jeszcze aktu namaszczenia, niemniej Kościół uznaje już samo wkładanie rąk za początek sakramentu bierzmowania. Gest namaszczenia wonną oliwą (krzyżmem) dodano jednak stosunkowo wcześnie. Namaszczenie miało bowiem lepiej wyrazić dar Ducha Świętego. Zresztą samo określenie „chrześcijanin” oznacza „namaszczony”, gdyż bierze swój początek od imienia Chrystusa (gr. Christos – namaszczony).

W pierwszych wiekach bierzmowanie stanowiło zazwyczaj jeden obrzęd z chrztem, tworząc „podwójny sakrament”. Na Zachodzie podjęto decyzję rozdzielenia w czasie obu sakramentów ze względów praktycznych – wzrosła liczba chrztów i biskup nie mógł być obecny przy każdym obrzędzie, a Kościół zachodni chciał zarezerwować udzielanie daru Ducha Świętego właśnie dla biskupa. Z kolei na Wschodzie nadal oba sakramenty są udzielanie w trakcie tego samego obrzędu, a  namaszczenia krzyżmem może dokonywać prezbiter.

W konsekwencji w Kościele rzymskim dochodzi do dwóch namaszczeń krzyżmem – zarówno w ramach sakramentu chrztu, jak i sakramentu bierzmowania. Jeśli chrzest jest udzielany dorosłemu, to dokonuje się tylko jednego namaszczenia neofity, należącego do istoty bierzmowania i będącego symbolem daru Ducha Świętego. Wówczas konwertyta przyjmuje dwa sakramenty w jednym obrzędzie, tak jak ma to miejsce w Kościele wschodnim.

Warunki bierzmowania

Podstawowym warunkiem przyjęcia sakramentu bierzmowania jest bycie chrześcijaninem, czyli osobą, która została wcześniej ochrzczona.
Równocześnie bierzmowanie nazywane jest „sakramentem dojrzałości chrześcijańskiej”, gdyż powinno zostać udzielone osobie dojrzałej (pod względem wiary, a nie wieku). Św. Tomasz pisał, że nawet w dzieciństwie człowiek może osiągnąć doskonałość wieku duchowego.  Niemniej  zwyczaj łaciński podaje pewien „wiek rozeznania” ( czy też „wiek używania rozumu”) jako odpowiedni czas udzielenia sakramentu bierzmowania, zaznaczając przy tym, że  w niebezpieczeństwie śmierci należy bierzmować także dzieci.

Przyjęcie bierzmowania powinno być poprzedzone przygotowaniem (katechezą), aby lepiej uświadomić kandydatom istotę tego sakramentu. Odpowiedzialność za przygotowanie spoczywa na wspólnocie parafialnej.

Słynna wypowiedź metropolity Ignatiosa z ekumenicznego zjazdu w Uppsali w 1968 roku, który mówił o Duchu Bożym: „Bez Ducha Świętego Bóg jest daleki, Chrystus jest przeszłością, Ewangelia martwą literą, Kościół tylko organizacją, władza panowaniem, posłannictwo propagandą, kult przywoływaniem wspomnień, a postępowanie po chrześcijańsku moralnością niewolników”.

 
Autor wyłączył komentowanie tego wpisu
up