logoRSS
 
 

Starożytne spory o Jezusa -2017

Kategoria: Konspekty i scenariusze, dodał: admin, 11.03.2017, odsłon: 1712, druk

Temat: Starożytne spory o Jezusa

Klasa: 1GP

Cele:

  • Dowiesz się, czym jest teologia.
  • Dowiesz się jak rozwijało się rozumienie, kim jest Bóg.
  • Poznasz słowa: teologia, herezja, apologetyka, gnoza, monofizytyzm, nestorianizm, arianizm, unia hipostatyczna.

Wstęp

Kiedy dziś rozmawiamy z kimś o Bogu i sprawach duchowych, często napotykamy na niechęć lub niezrozumienie tego tematu. Tak jakby ludzie nie przeżywali swojej wiary i spotkania z żywym Bogiem. Tak jednak nie było w pierwszych wiekach chrześcijaństwa. Wiara pierwszych wyznawców Chrystusa była żywa, wynikająca z oświadczenia, hartowana w przeciwnościach i poświęceniu. Mimo to już wtedy nie ustrzeżono się od błędów zwanych herezjami.

Jakie to herezje można napotkać w pierwszych wiekach Kościoła. Trzeba zauważyć, że ich powstanie nie wypływało ze złej woli, ale jedynie prób zrozumienia tego, czego się doświadcza.

Rozwinięcie

Wielu chrześcijan próbowało zrozumieć Boga na miarę swoich możliwości przy pomocy swej wiary i … rozumu. Często posługiwali się systemami filozoficznymi swoich czasów do wyjaśnienia, kim jest Bóg. W ten sposób rozwijała się myśl teologiczna – teologia.

Czym jest teologia?

To „nauka o Bogu” z języka greckiego Theos – Bóg, logos – słowo, nauka. Bardziej naukowo, to dziedzina nauki stosująca metody filozoficzne by w oparciu o objawienie wyjaśnić istotę Boga oraz relacje stworzenia do Stwórcy i odwrotnie.

Pierwotnie rozwijała się ona w dość powolnym tempie, jako odpowiedź na pojawiające się błędy w interpretacji Słowa Bożego (apologetyka). To ona formułowała wyznania wiary (Nicejskie i Konstantynopolitańskie), pierwsze dogmaty i zasady wiary. Przykładem może być pierwszy Sobór w Jerozolimie, gdy apostołowie rozwiązali problem przyjęcia nowych chrześcijan pochodzenia pogańskiego. Dopóki oni żyli sprawa była w miarę prosta, jednak wraz z rozrastaniem się Kościoła pojawiały się coraz częstsze spory doktrynalne. Wspomina już o nich św. Paweł w swoich listach przypominając, że jedynym fundamentem naszej wiary jest Jezus Chrystus, nie zaś którykolwiek z apostołów(!).

W pierwszych wiekach pojawiły się m.in. takie herezje:

  • Gnoza
  • Arianizm
  • Nestorianizm
  • Monofizytyzm

Czym jest herezja? Z języka gr. haeresis oznacza ‘wybór, podział’. Jest to błąd polegający na całościowym lub częściowym odrzuceniu dogmatu wiary, lub przedstawienie go w taki sposób, że sprzeciwia się oficjalnej doktrynie Kościoła.

Gnoza

Spośród wielu nauk gnoza wprowadzała odwieczny dualizm dobra i zła, twierdząc, że obie te siły są odwieczne i stawiając je na równi. Gnostycy twierdzili także, że zbawienie można zdobyć samemu odkrywając ukrytą w ich księgach wiedzę. To właśnie ta wiedza gwarantować miała zbawienie.

Gnoza

Chrześcijaństwo

Odwieczny dualizm dobra i zła, Boga i szatana

Bóg jest wieczny, zło zaś pojawiło się w wyniku buntu Jego stworzenia (szatana)

Obie siły są sobie równe

Bóg jest większy od szatana, który jest tylko stworzeniem

Zbawienie jest tylko dla wtajemniczonych

Zbawienie dostępne jest za darmo dla każdego, kto chce je przyjąć

Arianizm

Chrześcijański kapłan z Egiptu – Ariusz, twierdził, że Jezus Chrystusa oraz Duch Święty nie są równi Ojcu w bóstwie, ale są od Niego zależni. Stworzył pomiędzy nimi hierarchię. Nauka ta została potępiona przez Sobór Nicejski (325r) wynikiem prac tego soboru było wyznanie wiary, które odmawiamy do dziś wraz ze stwierdzeniem „Bóg z Boga, światłość ze światłości, Bóg prawdziwy z Boga prawdziwego. Zrodzony, a nie stworzony, współistotny Ojcu (…) Wierzę w Ducha Świętego, Pana i Ożywiciela, który od Ojca (i Syna) pochodzi. Który z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę;”

Całość tego wyznania brzmi następująco: „Wierzę w jednego Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi, wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych. I w jednego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Bożego Jednorodzonego, który z Ojca jest zrodzony przed wszystkimi wiekami. Bóg z Boga, światłość ze światłości, Bóg prawdziwy z Boga prawdziwego. Zrodzony, a nie stworzony, współistotny Ojcu, a przez Niego wszystko się stało. On to dla nas, ludzi, i dla naszego zbawienia zstąpił z nieba. I za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem. Ukrzyżowany również za nas pod Poncjuszem Piłatem, został umęczony i pogrzebany. I zmartwychwstał dnia trzeciego, jak oznajmia Pismo. I wstąpił do nieba, siedzi po prawicy Ojca. I powtórnie przyjdzie w chwale sądzić żywych i umarłych: a Królestwu Jego nie będzie końca. Wierzę w Ducha Świętego, Pana i Ożywiciela, który od Ojca (i Syna) pochodzi. Który z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę; który mówił przez Proroków. Wierzę w jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół. Wyznaję jeden chrzest na odpuszczenie grzechów. I oczekuję wskrzeszenia umarłych, i życia wiecznego w przyszłym świecie. Amen.”.

Arianizm

Chrześcijaństwo

Syn i Duch Święty podlegają Ojcu, są od Niego zależni

Ojciec, Syn i Duch Święty są sobie równi bez żadnej różnicy w bóstwie i odbieranej chwale.

Nestorianizm

Kolejny kapłan, Nestoriusz, tak bardzo podkreślał ludzką naturę Jezusa Chrystusa, że przypisywał Maryi urodzenie tylko człowieka, w którym później zamieszkał Bóg jak w świątyni. Rozdzielił on dwie natury istniejące w Jezusie Chrystusie na Boską (Jezusa – uobecnionego Boga) i ludzką (Chrystusa zrodzonego z Maryi, człowieka). Takie postawienie sprawy owocowało bałaganem w modlitwie i liturgii. Nestorianizm został potępiony na soborze Efeskim (431).

Nestorianizm

Chrześcijaństwo

W człowieku, synu Maryi z Nazaretu zamieszkała natura Boga

W Jezusie z Nazaretu jednoczą się dwie odrębne natury ludzka i boska.

Monofizytyzm

Przeciwieństwem nestorianizmu był monofizytyzm. Monofizyci uważali znowu, że w Jezusie zlały się w jedno dwie natury ludzka i boska do takiego stopnia, że została już tylko jedna z nich – supernatura boska, która wchłonęła tę ludzką. Na soborze Chalcedońskim (451r.) nestorianizm został uznany za herezję.

Monofizytyzm

Chrześcijaństwo

W Jezusie Chrystusie natura ludzka została wchłonięta przez naturę boską.

W Jezusie z Nazaretu jednoczą się dwie odrębne natury ludzka i boska. Ta jedność natur w jednej osobie nosi nazwę unii hipostatycznej

Unia hipostatyczna

Dogmatyczne orzeczenie w sprawie jedności dwóch natur, wydał w 451 roku Sobór Chalcedoński. Uznał, że należy wyznawać, iż Jezus Chrystus, będąc jedną osobą, posiada dwie natury boską i ludzką, a ich zjednoczenie dokonało się:

  • Bez zmiany natur, to znaczy spotkanie ze sobą natury boskiej i ludzkiej w Jezusie Chrystusie nie zmieniło w żaden sposób ani ludzkiej, ani boskiej natury. Każda pozostała sobą ze specyficznymi dla siebie właściwościami.
  • Bez pomieszania, to znaczy obydwie natury Jezusa Chrystusa po zjednoczeniu nie uległy pomieszaniu ze sobą. Nie powstała, więc jakaś trzecia bosko-ludzka natura. Pozostały dwie odrębne natury, boska i ludzka, a każda z nich zachowała specyficzne dla siebie właściwości.
  • Bez rozdzielenia,  to znaczy mimo obecności dwóch natur w Jezusie Chrystusie po Wcieleniu nie było dwóch osób, lecz jedna Jezusa Chrystusa, w której spotkało się ze sobą bóstwo i człowieczeństwo. Nie wolno, więc rozdzielać Jezusa Chrystusa Boga od Jezusa Chrystusa człowieka.
  • Bez rozłączenia, to znaczy, że po Wniebowstąpieniu Jezusa Chrystusa natura ludzka nie odłączyła się od boskiej. Tak, więc Jezus Chrystus również po wniebowstąpieniu pozostał w pełni Bogiem i w pełni człowiekiem.

Zakończenie

Popełniane błędy prowadziły do rozwoju nauki o Bogu (teologii). Często przyjmowała ona formę apologetyki, czyli nauki broniącej zasad wiary i ich prawidłowego rozumienia. Zawsze jednak owocowała rozwojem myśli poświęconej Bogu i Jego tajemnicom. To trochę tak jak w życiu, trzeba popełnić błąd by coś lepiej zrozumieć lub poznać.

Pytania kontrolne

  1. Czym jest teologia?
  2. Na czym polegały błędy gnozy?
  3. Dlaczego nauka arian była nie do przyjęcia?
  4. Czego dotyczyły spory nestorian i monofizytów?
  5. Jak nazywamy jedność dwóch natur, ludzkiej i boskiej, w osobie Jezusa Chrystusa?
  6. Czym jest apologetyka?
 
Autor wyłączył komentowanie tego wpisu
up