logoRSS
 
 

Jak napisać scenariusz katechezy? cz1

Kategoria: O katechezie, dodał: WK, 15.01.2010, odsłon: 27522, druk

METODYCZNE ASPEKTY KONSTRUOWANIA NOWOCZESNYCH SCENARIUSZY LEKCYJNYCH

I. WSTĘP

Na początek chcielibyśmy wyjaśnić w jaki sposób rozumiemy temat naszego wystąpienia, sformułować główne pytanie na które chcielibyśmy znaleźć odpowiedź, oraz sprecyzować w jaki sposób będziemy tej odpowiedzi poszukiwali.

Temat brzmi: metodyczne aspekty konstruowania nowoczesnych scenariuszy lekcyjnych. Kluczowym słowem wydaje się konstruowanie. Jest to inaczej komponowanie czyli zestawianie i łączenie pewnych elementów w całość, dopasowywanie ich pod względem proporcji i harmonii. Metodyczne aspekty oznaczają, że zasadniczo pomijamy sprawy treści, skupiamy się na formie. Dlatego wiele ustaleń odnosić się będzie nie tylko do katechezy, ale także do np. języka polskiego czy historii. Scenariusze wyznaczają nam obszar zainteresowania na planowania, pracy koncepcyjnej. Słowo nowoczesność wskazuje na to, że inspiracji poszukiwać będziemy w dokonaniach współczesnej dydaktyki, ale także współczesnej kultury. Od razu jednak zaznaczamy, że pojawią się w naszym wystąpieniu inspiracje liczące kilka tysięcy lat.

Sformułowany w tytule temat jest bardzo szeroki. Chcemy go ograniczyć i skoncentrować się tylko na takich scenariuszach, które wykorzystują metody aktywizujące. Nie poruszymy problematyki scenariuszy, w których dominuje forma podająca. Drugie ograniczenie polega na tym, że będziemy korzystać z dorobku Sekcji Katechetycznej Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA [1]. Jest to ograniczenie jako, że istnieją także inne środowiska zajmujące się metodami aktywizującymi w katechezie.

Temat naszego wystąpienia proponujemy przeformułować na pytanie - jak konstruować nowoczesne scenariusze katechetyczne? Tak sformułowane główne pytanie chcielibyśmy rozwinąć i sprecyzować. Słowo konstruowanie, komponowanie od razu zmusza do postawienia pytania - jakie mamy elementy, materiał z których będą zbudowane scenariusze? Jaki mamy budulec? Są tu dwa główne elementy:
  • treści zawarte w scenariuszu - czyli główne myśli, omówienia poruszanych zagadnień, teksty źródłowe.
  • sposoby pracy nad treściami - w tym wypadku są to metody aktywizujące.
Te budulce to inaczej "materia" i "forma"scenariusza. Katecheta siadając do pracy nad scenariuszem i mając już wytyczony główny obszar tematyczny staje przed pytaniem - jak wprowadzić porządek w taki ogrom możliwości: wielość treści i wielość możliwych metod? Pytania szczegółowe jakie mogą się rodzić w tym kontekście to: które treści katecheta ma przedstawić w formie podającej? jakich treści uczniowie mają szukać? I dalej: co eksponować? co eliminować? jak łączyć różne elementy treściowe i metodyczne? jakie przyjąć kryteria proporcji i harmonii całości scenariusza? wedle jakich kryteriów wybrać metodę aktywizującą? co uczniowie mają z treściami robić: wykonać dzieło plastyczne, odegrać scenkę, przedyskutować zagadnienie czy poszukać nowych aspektów jakiejś rzeczywistości.

Po postawieniu głównego pytania kilka słów o poszukiwanej odpowiedzi. Najpierw poruszymy zagadnienie źródeł poszukiwanej odpowiedzi, a następnie formy w jakiej zostanie ona przedstawiona.

W naszych poszukiwaniach opieraliśmy się na trzech źródłach: 1) na praktycznych doświadczeniach katechetów, 2) na katechezie proroka Natana 3) na zasadach dotyczących konstruowania "scenariuszy": dobrego filmu, dobrej mowy, reklamy, dowcipu.

  1. Praktyka katechetów. Wielu katechetów wprowadza do scenariuszy swoich katechez metody aktywizujące i sprawdza je w praktyce. Analiza tych doświadczeń - może pozwolić na znalezienie ciekawych inspiracji dotyczących konstruowania scenariuszy. Warto szukać odpowiedzi na pytanie: Dlaczego pewne scenariusze są ciekawe? Co w nich jest takiego, że intrygują, przyciągają uwagę, zostawiają ślad w umyśle i sercu katechizowanego? Czy to sprawa osobowości, czy konstrukcji, metody, czy tez wszystkiego po trochu? Pouczająca może być refleksja nad odwrotną sytuacją - kiepskiego scenariusza, nieudanej katechezy: Dlaczego scenariusz odrzuca, budzi nasz wewnętrzny sprzeciw? Dlaczego ta katecheza jest zwyczajnie nudna? Katecheta coś sknocił, ale konkretnie co, jak to nazwać, w którym to było momencie i jak można było tego uniknąć?
  2. Katecheza proroka Natana. Kolejnym źródłem naszych inspiracji i poszukiwać odpowiedzi jest nowoczesna katecheza w wykonaniu proroka Natana. Katecheza mająca trzy tysiące lat historii, ale jednocześnie świeża i nowoczesna w treści i metodzie. Prorok Natan okazał się tu wybitnym metodykiem - skonstruował i przeprowadził niezwykle nowatorską katechezę. [2] Uczniem na tej katechezie był król Dawid, który miał na sumieniu grzech cudzołóstwa i zabójstwa. Przychodzi do niego prorok i chcąc zaktywizować Dawida opowiada mu historyjkę. W pewnym mieście żyło dwóch ludzi - bogacz i biedak. Biedak nie miał nic, z wyjątkiem jednej, jedynej owieczki, która jadła z jego ręki, piła z jego kupka i była mu jak córka. Bogaczowi nic nie brakowało, ale gdy przybył do jego domu gość to bogacz zabrał biedakowi jego owieczkę, zabił i przygotował z niej ucztę. Prorok opowiadając historię starał się poruszyć króla i sprowokować go do zajęcia osobistego stanowiska, do oceny tej sytuacji, do publicznego wyrażenia swego osądu w tej sprawie. Udaje mu się to - król w wielkim gniewie dokonuje osądu bogacza: winien jest śmierci, bo dopuścił się czynu bez miłosierdzia. Po tym wyznaniu Natan mówi krótko: Ty jesteś tym człowiekiem! Zdanie jest krótkie, mocne, odsłaniające rzeczywistość, demaskujące Dawida, trafiające go "między oczy". Wszystko, co później powiedział Natan do Dawida wchodzi w niego "jak w masło", bo Dawid ma skruszone serce, nawrócił się. To wszystko zdarzyło się 3000 lat temu - nowoczesna i skuteczna katecheza, [3] która może się stać naszą inspiracją dla współczesności.
  3. Zasady konstruowania filmu, reklamy, mowy czy dowcipu. Pozornie to nie ma nic wspólnego z katechezą. Jesteśmy jednak przekonani, że refleksja nad dobrym filmem, skuteczną reklamą, wciągającym i śmiesznym dowcipem, sensownym przemówieniem może być szalenie płodna i inspirująca dla poszukiwania "formy" katechezy. Wymienione rzeczywistości są różne od lekcji, ale, jak wykażemy to później, istnieć tu mogą ciekawe analogie, które doprowadzić nas mogą do odkrywania pewnych prawideł, które wprost można zastosować w szkole. Pragniemy przecież, by nasze katechezy były sensowne, wciągające, skuteczne, po prostu dobre. Dlatego też cytować będziemy A. Hitchcocka, S. Spielberga czy P. Wereśniaka (autora scenariusza do "Kilera") oraz specjalistów od reklamy czy zasad retoryki.

I jeszcze sprawa formy odpowiedzi na nasze główne pytanie Otóż przedstawiona ona zostanie w formie zasad. Zasady te zebrane zostaną w dwie grupy: zasady ogólne i zasady szczegółowe. Aby zasady były przedstawione jak najbardziej prosto i praktycznie przyjęliśmy formę: "zrób tak, a tak..."

Autorzy tekstu: Z.Barciński, ks. Z. P. Maciejewski
 
Autor wyłączył komentowanie tego wpisu
up