logoRSS
 
 

Jak napisać scenariusz katechezy? cz4

Kategoria: O katechezie, dodał: WK, 15.01.2010, odsłon: 29601, druk

IV. ZAKOŃCZENIE

  1. Przedstawiony powyżej model "katechezy aktywizującej" [36] jest jedną z prób odpowiedzi na postawione na początku pytanie jak konstruować nowoczesne scenariusze katechetyczne? Model ten ma charakter formalny. Przypomnijmy najważniejsze zasady "katechezy aktywizującej": dąż do celu, odsłaniaj rzeczywistość, nawiąż kontakt, podziel scenariusz na trzy części: wprowadzenie, aktywizację i puentę, buduj harmonijną całość. Przypomnijmy sobie katechezę Natana: zdecydowanie dąży do postawionego celu, nawiązuje kontakt z Dawidem, wprowadza go w temat, aktywizuje i na koniec zaskakuje puentą odsłaniając mu w ten sposób rzeczywistość. Katecheza Natana jest organiczną całością.
  2. Przedstawiony powyżej model "katechezy aktywizującej" ma charakter roboczy. Rodzi wiele pytań, na które warto szukać odpowiedzi. Szczególnie ciekawe wydają się następujące kierunki poszukiwań:
    • Dalsza refleksja nad praktyką katechetów, ich scenariuszami i metodami pracy. Szukanie dobrych wzorców i na ich podstawie formułowanie uogólnień.
    • Myślenie o katechezie z perspektywy analogii z filmem, reklamą, dowcipem i retoryką. Te rzeczywistości, które w dużej mierze inspirowały nasza wypowiedź, wydają się w dalszym ciągu obfitym źródłem inspiracji dających się wykorzystać w katechezie. To, co w tym miejscu było raczej zapisem pewnych intuicji stać się może polem osobnych, pogłębionych studiów.
    • Zestawienie struktury "katechezy aktywizującej" z obecną w dydaktyce teorią kształcenia wielostronnego [37]. W teorii tej wyróżnia się kilka toków lekcyjnych: podający, problemowy (poszukujący), eksponujący, praktyczny i mieszany [38]. Pytanie, które pojawia się w tym kontekście brzmi: czy tok "aktywizujący" można sprowadzić do któregoś z wyżej wymienionych czy też jest to nowa, oryginalna propozycja?
    • Poszukiwanie odpowiedzi na pytanie - jak się ma robocza wizja "katechezy aktywizującej" do koncepcji katechezy kerygmatycznej, antropologicznej, integralnej czy ewangelizacyjnej?
  3. Po przedstawieniu metodycznej strony konstruowania scenariuszy katechetycznych warto zobaczyć szerszy kontekst całego zagadnienia i zapytać: jakie jest w ogóle miejsce metodyki w katechezie?
Naszym zdaniem metodyczna finezja sama w sobie jest "splunięcia nie warta"! Więcej - do metodyki można by odnieść słowa św. Pawła, który mówi: "wszystko, co było dla mnie zyskiem ze względu na Chrystusa uznałem za stratę" i dalej: "uznaję to za śmieci!" (Flp 3,7.8b) Jak mocne są te słowa widać w możliwości przetłumaczenia greckiego słowa skibala - nie tylko jako "śmieci", ale także jako "gnój, łajno, odpadki" [39]. Metodyka sama w sobie to śmieci!

Metodyka ma sens tylko i wyłącznie wtedy, gdy prowadzi do tego co ma "najwyższą wartość", jeśli prowadzi do "poznania Jezusa Chrystusa" (Flp 3,8) Metodyka ma sens tylko i wyłącznie wtedy, jeśli pomaga w rozwijaniu u katechizowanych głęboko ugruntowanego dążenia "bylebym pozyskał Chrystusa i znalazł się w Nim - przez poznanie mocy Jego zmartwychwstania i przez udział w jego cierpieniach" (Flp 3, 8-9a.10).

Przypisy

  1. W ramach serii Metody Aktywizujące w Katechezie wydawanej przez Sekcję Katechetyczną PSPiA KLANZA ukazały się cztery książki. (Część I, Lublin 1998, Część II, Lublin 1999, Część III, Lublin 2000, Część IV, Lublin 2001) Poza tym w ramach "pod-serii" Scenariusze Tematyczne ukazały się jeszcze dwie pozycje: Dekalog, Lublin 2000, oraz Postaci Biblijne i Święci, Lublin 2000.
  2. Jeśli katecheci stosujący metody aktywizujące poszukują dla swojej pracy patrona to prorok Natan jest jednym z najbardziej odpowiednich kandydatów.
  3. Można dla pewnego ćwiczenia wyobrazić sobie inną konstrukcję katechezy: Natan przychodzi do Dawida i prosi o przypomnienie "Dziesięciu przykazań", następnie zapowiada temat: "Zajmiemy się dzisiaj dokładniej przykazaniem dotyczącym zabójstwa i cudzołóstwa." Wyjaśnia na czym polega każde z nich, dlaczego te czyny nie podobają się Bogu, jakie konsekwencje spotykają grzesznika i co o tym wszystkim mówi Prawo Mojżesza. Następnie patrząc głęboko w oczy Dawida mówi: "Zróbmy teraz, królu, krótki rachunek sumienia"...
  4. W Biblii jest wiele obietnic ze strony Boga adresowanych do każdego z nas - po ludzku rzecz biorąc absolutnie niemożliwych do zrealizowania.
  5. ks. T. Dajczer, Rozważania o wierze, Częstochowa, b.d.w., s. 102.
  6. I. Gargano, Lectio divina do Ewangelii św. Marka, Kraków 2001, s. 127.
  7. A. Cholewiński, Cztery katechezy biblijne, Kraków 2000, s. 12-14
  8. M. Korolko, Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa 1990, s. 51.
  9. Por. np. R. Meynet, Wprowadzenie do hebrajskiej retoryki biblijnej, Kraków 2001.
  10. R. G. Frensham, Jak napisać scenariusz, Kraków 1998, s. 43.
  11. Fragment piosenki kabaretu OTTO.
  12. R. G. Frensham, Jak napisać scenariusz, Kraków 1998, s. 93.
  13. Kohelet mawiał: "marność nad marnościami". Gdyby żył współcześnie i miał 18 lat być może powiedziałby: "chłam nad chłamami". Tłumaczenie Biblii używa terminu "nierządnica", ale współcześnie gdzie jeszcze możemy znaleźć ten termin? Unikając wulgaryzmów można przecież znaleźć określenia, które funkcjonują w codziennym języku. Dlaczego mamy sami izolować katechezę od rzeczywistości? Trudno też proponować dzisiaj młodzieży zaśpiewanie pieśni: "Witaj Kostko Stanisławie, młodzieniaszku święty w niebie". Jeśli chcemy poznać współczesne znaczenie słowa "młodzieniaszek" zwróćmy się do kogoś w ten sposób.
  14. por. R. G. Frensham, Jak napisać scenariusz, Kraków 1998.
  15. por. dowcipy przytoczone w dalszej części.
  16. Na temat form podającej i poszukującej w pracy dydaktycznej por. B. Nawroczyński, Zasady nauczania, w: B. Nawroczyński, Dzieła wybrane, wybór: A. Mońka-Stanikowa, t. II, Warszawa 1987, s. 198 i n.
  17. Katechezy. Konspekty dla szkół średnich, red. A. Bałoniak, Poznań 2000, s. 333-338. Wiele przykładów scenariuszy zbudowanych z tych trzech elementów strukturalnych zawartych jest w książkach z serii "Metody Aktywizujące w Katechezie" wydawanej przez Sekcję Katechetyczną PSPiA KLANZA.
  18. Platon, Fajdros, za: M. Korolko, Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa 1990, s. 50.
  19. P. Wereśniak, Alchemia scenariusza filmowego, bezpłatny dodatek do numeru 5/2000 miesięcznika FILM, s. 7.
  20. R. G. Frensham, Jak napisać scenariusz, Kraków 1998, s. 168.
  21. Katecheta mając przygotowaną puentę powinien być otwarty na możliwość jej rozszerzenia czy modyfikacji ze względu na efekty pracy uczestników.
  22. R. G. Frensham, Jak napisać scenariusz, Kraków 1998, s. 144.
  23. Przykładem takiego filmu jest "Szeregowiec Ryan" S. Spielberga. Bez żadnych wstępów zaczyna się lądowanie aliantów w Normandii - rzeź bez cienia poezji. Zdawać by się mogło, ze film nie ma już szans na zwiększenie napięcia, ale reżyser wyprowadza nas z błędu.
  24. Takie niestandardowe wprowadzenia do przekazania Bożego orędzia stosowali często prorocy. Szczególnie wiele przykładów takiego postępowania możemy znaleźć w Księdze Ezechiela: "A ty, synu człowieczy, weź sobie tabliczkę glinianą, połóż ją przed sobą i narysuj na niej miasto Jerozolimę. Następnie przedstaw jego oblężenie, zbuduj naprzeciw niego szaniec, usyp naprzeciw niego wał, uszykuj przeciwko niemu obóz [nieprzyjacielski] i ustaw przeciwko niemu tarany dokoła. Potem weź sobie patelnię żelazną i uczyń z niej jakby mur żelazny pomiędzy sobą a miastem i skieruj wzrok swój na nie, tak jakby było oblężone i jakbyś ty je oblegał. To będzie znakiem dla domu Izraela." (Ez 4,1-3) (BT)
  25. por. s. Beata Sarba, Kilka sposobów na tworzenie małych grup, w: Metody aktywizujące. Cześć III, red. Z. Barciński, ks. Z. P. Maciejewski, s. N. Nizio OSB, J. Wójcik, Lublin 2000.
  26. Przedstawiony schemat odnosi się przede wszystkim do metod pracy z tekstem.
  27. Metoda aktywizująca to nie tyle metoda pracy nauczyciela, ale metoda pracy uczniów - sposób w jaki uczestnicy będą pracować nad postawionym pytaniem.
  28. W ramach serii "Metody Aktywizujące w Katechezie" wydawanej przez Sekcję Katechetyczną PSPiA KLANZA ukazały się cztery książki. (Część I, Lublin 1998, Część II, Lublin 1999, Część III, Lublin 2000, Część IV, Lublin 2001) Opisano w nich 44 metody aktywizujące.
  29. Obydwa są zaczerpnięte z książki: M. Jakimowicz, Dziennik pisany mocą, Kraków 2001, s. 5 i 35.
  30. Brawo, cztery tysiące punktów. Tedy proszę...
  31. ale kiedy to było...
  32. Czasami pojawiać się będą w puencie obok siebie obie formy, a czasami puenta ciążyć będzie bardziej ku jednej z form.
  33. Przykładem takiej puenty są słowa Natana wobec Dawida (1 Sm 12,1-7a), słowa Jezusa na koniec niektórych rozmów z faryzeuszami np. na temat płacenia podatku (Mk 12,13-17) czy Jego władzy (Mk, 11,27-33) słowa kończące konfrontację z faryzeuszami wokół kobiety przyłapanej na cudzołóstwie (J,8,1-11) czy rozmowę na temat kto jest bliźniem (Łk 10,25-37). Pewne podobieństwa do tego typu puenty można znaleźć także w rozmowach prowadzonych przez Sokratesa. Przyjmował to, co mówią rozmówcy i poprzez ciąg pytań prowadził do zaskakującego finału.
  34. W czasie pewnej wizytacji dyrektorka szkoły wypowiedziała ciekawą myśl: "Od wielu lat jestem dyrektorem, widziałam wiele lekcji i znam nauczycieli. Chodzę na wizytację, ale często jest to formalność, bo ja już w pokoju nauczycielskim, gdy dowiaduję się jaki będzie temat, mogę powiedzieć nauczycielowi: 'zrobisz to, to i to'. W przypadku pani Justyny nigdy nie wiem, co się na lekcji przydarzy i czym będę zaskoczona." Miło, że w ten sposób wypowiedziała się o swojej katechetce.
  35. P. Wereśniak, Alchemia scenariusza filmowego, bezpłatny dodatek do numeru 5/2000 miesięcznika FILM, s. 25.
  36. Można by ten roboczy model określić także mianem "katechezy aktywnej".
  37. por. M. Śnieżyński, Zarys dydaktyki dialogu, Kraków 1997, s. 40 - 100.
  38. Tamże.
  39. Por. ks. R. Popowski, Wielki Słownik grecko-polski Nowego Testamentu, Warszawa 1994.
Autorzy tekstu: Z.Barciński, ks. Z. P. Maciejewski
 
Autor wyłączył komentowanie tego wpisu
up