logoRSS
 
 

Słów kilka o małżeństwie w świetle KPK

Kategoria: Artykuły, dodał: WK, 17.01.2010, odsłon: 23487, druk

Małżeństwo: To wspólnota dwóch osób płci przeciwnej, skierowane na dobro współmałżonków, zrodzenie i wychowanie potomstwa. Dla chrześcijan jest sakramentem.

Cechy małżeństwa:

  • jest sakramentem
  • jedność
  • nierozerwalność
  • płodność
  • wierność
  • miłość

Przeszkody małżeńskie

Małżeństwo zawarte i dopełnione jest nierozerwalne, czyli nie może ono zostać rozwiązane ani za obopólną zgodą małżonków, ani też wyrokiem żadnego sądu.

Małżeństwo ważnie zawarte, ale niedopełnione może zostać rozwiązane przez dyspensę papieską.
Przeszkody małżeńskie mogą pochodzić:
  1. z prawa Bożego naturalnego (nie mogą zawierać małżeństwa osoby fi-zycznie niezdolne do współżycia i blisko ze sobą spokrewnione)
  2. lub Bożego pozytywnego (nieważne jest małżeństwo z osobą związaną węzłem małżeńskim)
  3. oraz z ustanowienia Kościoła.
Pierwsze i drugie odnoszą się do wszystkich ludzi, a trzecie jedynie do katolików.

Zrywające przeszkody małżeńskie

  1. Brak odpowiedniego wieku.
  2. Niezdolność fizyczna (impotencja)
    Nieważnie zawierają małżeństwo ci, którzy nie są zdolni do współżycia seksualnego. Niezdolność ta może być wrodzona lub nabyta i polega na anomaliach anatomicznych albo funkcjonalnych uniemożliwiających współżycie małżeńskie. Niezdolność fizyczna w znaczeniu przeszkody do zawarcia małżeństwa musi istnieć przed ślubem i posiadać cechy trwałości. Jeżeli zaistnieje dopiero po zawarciu małżeństwa, nie powoduje jego nieważności. Od niezdolności fizycznej należy odróżnić niepłodność, która nie stanowi przeszkody rozrywającej.
  3. Węzeł małżeński
    Osoby już związane ważnie zawartym małżeństwem, czyli za życia współmałżonka, nie mogą zawierać małżeństwa z inną osobą. Jeśliby to jednak uczyniły, małżeństwo takie jest nie ważne, a oni sami popełniają wykroczenie zwane bigamią.
    Tej przeszkody nie zawarcie małżeństwa cywilnego, jednakże ze względu na wynikające z takiego związku zobowiązania np. w stosunku do dzieci, na zawarcie małżeństwa sakramentalnego z inną osobą wymagane jest uzyskanie zgody biskupa diecezjalnego.
  4. Różna wiara
    Narzeczeni, z których jedno nie jest ochrzczone, nie mogą ważnie zawierać ze sobą małżeństwa. W takim przypadku byłoby najlepiej gdyby strona nieochrzczona zdecydowała się na przyjęcie wiary katolickiej. Jeżeli jednak stanowczo odrzuca taką możliwość, wymagane jest uzyskanie dyspensy. Udzielana jest ona pod warunkiem założenia zobowiązania zachowania wiary przez stronę ochrzczoną oraz wychowania dzieci w religii katolickiej.
  5. Przyjęcie święceń.
  6. Publiczny i wieczysty ślub czystości.
  7. Uprowadzenie.
  8. Małżonkobójstwo.
  9. Pokrewieństwo.
    Za krewnych uważa się osoby pochodzące od wspólnego przodka, niezależnie od tego, czy wynika ono ze związku małżeńskiego czy pozamałżeńskiego. Nigdy nie mogą ważnie zawrzeć małżeństwa krewni w linii prostej (ojciec – córka – wnuczka). W linii bocznej pokrewieństwo stanowi przeszkodę do czwartego stopnia. Praktycznie wyklucza ona małżeństwo pomiędzy: bratem i siostrą, stryjem i bratanicą (wujkiem i siostrzenicą), ciotką i siostrzeńcem lub bratankiem, rodzeństwem stryjecznym lub ciotecznym, mężczyzną i wnuczką jego brata lub siostry, kobietą i wnukiem jej brata lub siostry. Nie udziela się dyspensy od pokrewieństwa w linii prostej, a w linii bocznej w drugim stopniu (rodzeństwo).
  10. Powinowactwo.
    Powinowatymi są krewni żony lub męża i krewni męża dla jego żony. Istnieje ono zarówno w linii prostej, jak i bocznej. W jakim stopniu mąż jest z daną osobą spokrewniony, w takim samym stopniu żona jest z nią spowinowacona i odwrotnie. Przeszkodę do zawarcia małżeństwa stanowi jedynie powinowactwo w linii prostej. Nie mogą, więc zawierać ze sobą małżeństwa: Ojczym i pasierbica, macocha i pasierb, teść i synowa, teściowa i zięć.
  11. Przyzwoitość publiczna.
    Przeszkoda ta istnieje pomiędzy osobą żyjącą w nieważnym małżeństwie, związku cywilnym lub konkubinacie, a córką rzekomej żony lub synem rzekomego męża. Od tej przeszkody nie może uzyskać dyspensy bez udowodnienia, że nie zachodzi między tymi osobami pokrewieństwo w linii prostej.
  12. Pokrewieństwo prawne.
    Powstaje ono na skutek przeprowadzonej sądownie adopcji i wyklucza małżeństwo adoptującego z osobą adoptowaną oraz między osobą adoptowaną, a prawnym rodzeństwem (dzieci adoptowanego).

Wady zgody małżeńskiej

  1. Przymus i bojaźń. Stosowanie przymusu fizycznego powoduje zawsze nieważność małżeństwa. Bojaźń natomiast tylko wówczas, gdy jest wielka i powodowana przyczyną zewnętrzną.
  2. Brak dostatecznego używania rozumu.
  3. Brak rozeznania istotnych praw i obowiązków małżeńskich wzajemnie przekazywanych i przyjmowanych.
  4. Psychiczna niezdolność podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich.
  5. Błąd. (błąd, co do osoby)
  6. Zgoda pozorna. (gdy obydwoje narzeczeni albo tylko jedno z nich, wy-kluczają małżeństwo lub istotny jego element czy przymiot).
  7. Zgoda warunkowa.

Wymagane dokumenty

  1. Dowód osobisty
  2. Metryki chrztu wydanej w okresie sześciu miesięcy
  3. Świadectwa o wygłoszeniu zapowiedzi
  4. Świadectwa ukończenia katechizacji
  5. Potwierdzenia uczestniczenia w katechezach na narzeczonych
  6. Świadectwo bierzmowania
Jeżeli sąd kościelny stwierdzi nieważność danego małżeństwa, wówczas którakolwiek osoba z tego nieważnego związku może zawrzeć nowy związek sakramentalny. Nie jest to dla tej osoby drugi, ale tak naprawdę pierwszy związek sakramentalny, ponieważ ten pierwszy, skoro został nieważnie zawarty, nigdy nie istniał.

Czasem jednak sąd kościelny do wyroku dołącza klauzulę zakazującą zawarcia małżeństwa bez zgody ordynariusza miejsca (por. kan. 1684 § 1). Oznacza to, że owszem, dana osoba po stwierdzeniu nieważności jej małżeństwa może zawrzeć ponownie związek sakramentalny, ale po spełnieniu pewnych warunków. Chodzi tu głównie o to, by sprawdzić, czy ustały przyczyny nieważności poprzedniego małżeństwa.
Często w takiej sytuacji osoba przygotowująca się do małżeństwa jest kierowana na badania do biegłego sądowego danej specjalizacji. Jeśli opinia biegłego jest pozytywna, ordynariusz miejsca wydaje zgodę na ślub. Ordynariusz miejsca to biskup diecezjalny bądź inny biskup czy kapłan, który w imieniu biskupa diecezjalnego sprawuje władzę (wikariusz generalny lub biskupi). Krótko mówiąc, proboszcz w imieniu narzeczonych przedstawia sprawę w kurii biskupiej.

Trzeba jeszcze pamiętać, jak zresztą podczas każdego przygotowania do ślubu, aby załatwić potrzebne formalności w Urzędzie Stanu Cywilnego. Ksiądz bowiem pobłogosławi małżeństwo w kościele, jeśli będzie ono miało także skutki cywilnoprawne. Są tu dwie możliwości. Albo małżeństwo cywilne zostało zawarte wcześniej i teraz narzeczeni przedstawiają dokument o zawartym już małżeństwie cywilnym, albo przedstawiają dokument z Urzędu Stanu Cywilnego stwierdzający, że nie ma przeszkód, aby zawarli ze sobą małżeństwo. W tej drugiej sytuacji mówimy o tzw. ślubie konkordatowym, kiedy to podczas jednej ceremonii w kościele przyrzeczenia małżeńskie wypowiadane są przed Bogiem i przed państwem.

Sakramentu tego udzielają sobie nupturienci, czyli tzw. młodzi, ksiądz jest "tylko" świadkiem urzędowym :)


*KPK - Kodeks Prawa Kanonicznego
 
Autor wyłączył komentowanie tego wpisu
up