Jak napisać scenariusz katechezy? cz4
- dodany: 15.01.2010 12:00
- przez: WK
- czytany: 381
IV. ZAKOŃCZENIE
Naszym zdaniem metodyczna finezja sama w sobie jest "splunięcia nie warta"! Więcej - do metodyki można by odnieść słowa św. Pawła, który mówi: "wszystko, co było dla mnie zyskiem ze względu na Chrystusa uznałem za stratę" i dalej: "uznaję to za śmieci!" (Flp 3,7.8b) Jak mocne są te słowa widać w możliwości przetłumaczenia greckiego słowa skibala - nie tylko jako "śmieci", ale także jako "gnój, łajno, odpadki" [39]. Metodyka sama w sobie to śmieci!
- Przedstawiony powyżej model "katechezy aktywizującej" [36] jest jedną z prób odpowiedzi na postawione na początku pytanie jak konstruować nowoczesne scenariusze katechetyczne? Model ten ma charakter formalny. Przypomnijmy najważniejsze zasady "katechezy aktywizującej": dąż do celu, odsłaniaj rzeczywistość, nawiąż kontakt, podziel scenariusz na trzy części: wprowadzenie, aktywizację i puentę, buduj harmonijną całość. Przypomnijmy sobie katechezę Natana: zdecydowanie dąży do postawionego celu, nawiązuje kontakt z Dawidem, wprowadza go w temat, aktywizuje i na koniec zaskakuje puentą odsłaniając mu w ten sposób rzeczywistość. Katecheza Natana jest organiczną całością.
- Przedstawiony powyżej model "katechezy aktywizującej" ma charakter roboczy. Rodzi wiele pytań, na które warto szukać odpowiedzi. Szczególnie ciekawe wydają się następujące kierunki poszukiwań:
- Dalsza refleksja nad praktyką katechetów, ich scenariuszami i metodami pracy. Szukanie dobrych wzorców i na ich podstawie formułowanie uogólnień.
- Myślenie o katechezie z perspektywy analogii z filmem, reklamą, dowcipem i retoryką. Te rzeczywistości, które w dużej mierze inspirowały nasza wypowiedź, wydają się w dalszym ciągu obfitym źródłem inspiracji dających się wykorzystać w katechezie. To, co w tym miejscu było raczej zapisem pewnych intuicji stać się może polem osobnych, pogłębionych studiów.
- Zestawienie struktury "katechezy aktywizującej" z obecną w dydaktyce teorią kształcenia wielostronnego [37]. W teorii tej wyróżnia się kilka toków lekcyjnych: podający, problemowy (poszukujący), eksponujący, praktyczny i mieszany [38]. Pytanie, które pojawia się w tym kontekście brzmi: czy tok "aktywizujący" można sprowadzić do któregoś z wyżej wymienionych czy też jest to nowa, oryginalna propozycja?
- Poszukiwanie odpowiedzi na pytanie - jak się ma robocza wizja "katechezy aktywizującej" do koncepcji katechezy kerygmatycznej, antropologicznej, integralnej czy ewangelizacyjnej?
- Po przedstawieniu metodycznej strony konstruowania scenariuszy katechetycznych warto zobaczyć szerszy kontekst całego zagadnienia i zapytać: jakie jest w ogóle miejsce metodyki w katechezie?
Metodyka ma sens tylko i wyłącznie wtedy, gdy prowadzi do tego co ma "najwyższą wartość", jeśli prowadzi do "poznania Jezusa Chrystusa" (Flp 3,8) Metodyka ma sens tylko i wyłącznie wtedy, jeśli pomaga w rozwijaniu u katechizowanych głęboko ugruntowanego dążenia "bylebym pozyskał Chrystusa i znalazł się w Nim - przez poznanie mocy Jego zmartwychwstania i przez udział w jego cierpieniach" (Flp 3, 8-9a.10).
Przypisy
Autorzy tekstu: Z.Barciński, ks. Z. P. Maciejewski
- W ramach serii Metody Aktywizujące w Katechezie wydawanej przez Sekcję Katechetyczną PSPiA KLANZA ukazały się cztery książki. (Część I, Lublin 1998, Część II, Lublin 1999, Część III, Lublin 2000, Część IV, Lublin 2001) Poza tym w ramach "pod-serii" Scenariusze Tematyczne ukazały się jeszcze dwie pozycje: Dekalog, Lublin 2000, oraz Postaci Biblijne i Święci, Lublin 2000.
- Jeśli katecheci stosujący metody aktywizujące poszukują dla swojej pracy patrona to prorok Natan jest jednym z najbardziej odpowiednich kandydatów.
- Można dla pewnego ćwiczenia wyobrazić sobie inną konstrukcję katechezy: Natan przychodzi do Dawida i prosi o przypomnienie "Dziesięciu przykazań", następnie zapowiada temat: "Zajmiemy się dzisiaj dokładniej przykazaniem dotyczącym zabójstwa i cudzołóstwa." Wyjaśnia na czym polega każde z nich, dlaczego te czyny nie podobają się Bogu, jakie konsekwencje spotykają grzesznika i co o tym wszystkim mówi Prawo Mojżesza. Następnie patrząc głęboko w oczy Dawida mówi: "Zróbmy teraz, królu, krótki rachunek sumienia"...
- W Biblii jest wiele obietnic ze strony Boga adresowanych do każdego z nas - po ludzku rzecz biorąc absolutnie niemożliwych do zrealizowania.
- ks. T. Dajczer, Rozważania o wierze, Częstochowa, b.d.w., s. 102.
- I. Gargano, Lectio divina do Ewangelii św. Marka, Kraków 2001, s. 127.
- A. Cholewiński, Cztery katechezy biblijne, Kraków 2000, s. 12-14
- M. Korolko, Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa 1990, s. 51.
- Por. np. R. Meynet, Wprowadzenie do hebrajskiej retoryki biblijnej, Kraków 2001.
- R. G. Frensham, Jak napisać scenariusz, Kraków 1998, s. 43.
- Fragment piosenki kabaretu OTTO.
- R. G. Frensham, Jak napisać scenariusz, Kraków 1998, s. 93.
- Kohelet mawiał: "marność nad marnościami". Gdyby żył współcześnie i miał 18 lat być może powiedziałby: "chłam nad chłamami". Tłumaczenie Biblii używa terminu "nierządnica", ale współcześnie gdzie jeszcze możemy znaleźć ten termin? Unikając wulgaryzmów można przecież znaleźć określenia, które funkcjonują w codziennym języku. Dlaczego mamy sami izolować katechezę od rzeczywistości? Trudno też proponować dzisiaj młodzieży zaśpiewanie pieśni: "Witaj Kostko Stanisławie, młodzieniaszku święty w niebie". Jeśli chcemy poznać współczesne znaczenie słowa "młodzieniaszek" zwróćmy się do kogoś w ten sposób.
- por. R. G. Frensham, Jak napisać scenariusz, Kraków 1998.
- por. dowcipy przytoczone w dalszej części.
- Na temat form podającej i poszukującej w pracy dydaktycznej por. B. Nawroczyński, Zasady nauczania, w: B. Nawroczyński, Dzieła wybrane, wybór: A. Mońka-Stanikowa, t. II, Warszawa 1987, s. 198 i n.
- Katechezy. Konspekty dla szkół średnich, red. A. Bałoniak, Poznań 2000, s. 333-338. Wiele przykładów scenariuszy zbudowanych z tych trzech elementów strukturalnych zawartych jest w książkach z serii "Metody Aktywizujące w Katechezie" wydawanej przez Sekcję Katechetyczną PSPiA KLANZA.
- Platon, Fajdros, za: M. Korolko, Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa 1990, s. 50.
- P. Wereśniak, Alchemia scenariusza filmowego, bezpłatny dodatek do numeru 5/2000 miesięcznika FILM, s. 7.
- R. G. Frensham, Jak napisać scenariusz, Kraków 1998, s. 168.
- Katecheta mając przygotowaną puentę powinien być otwarty na możliwość jej rozszerzenia czy modyfikacji ze względu na efekty pracy uczestników.
- R. G. Frensham, Jak napisać scenariusz, Kraków 1998, s. 144.
- Przykładem takiego filmu jest "Szeregowiec Ryan" S. Spielberga. Bez żadnych wstępów zaczyna się lądowanie aliantów w Normandii - rzeź bez cienia poezji. Zdawać by się mogło, ze film nie ma już szans na zwiększenie napięcia, ale reżyser wyprowadza nas z błędu.
- Takie niestandardowe wprowadzenia do przekazania Bożego orędzia stosowali często prorocy. Szczególnie wiele przykładów takiego postępowania możemy znaleźć w Księdze Ezechiela: "A ty, synu człowieczy, weź sobie tabliczkę glinianą, połóż ją przed sobą i narysuj na niej miasto Jerozolimę. Następnie przedstaw jego oblężenie, zbuduj naprzeciw niego szaniec, usyp naprzeciw niego wał, uszykuj przeciwko niemu obóz [nieprzyjacielski] i ustaw przeciwko niemu tarany dokoła. Potem weź sobie patelnię żelazną i uczyń z niej jakby mur żelazny pomiędzy sobą a miastem i skieruj wzrok swój na nie, tak jakby było oblężone i jakbyś ty je oblegał. To będzie znakiem dla domu Izraela." (Ez 4,1-3) (BT)
- por. s. Beata Sarba, Kilka sposobów na tworzenie małych grup, w: Metody aktywizujące. Cześć III, red. Z. Barciński, ks. Z. P. Maciejewski, s. N. Nizio OSB, J. Wójcik, Lublin 2000.
- Przedstawiony schemat odnosi się przede wszystkim do metod pracy z tekstem.
- Metoda aktywizująca to nie tyle metoda pracy nauczyciela, ale metoda pracy uczniów - sposób w jaki uczestnicy będą pracować nad postawionym pytaniem.
- W ramach serii "Metody Aktywizujące w Katechezie" wydawanej przez Sekcję Katechetyczną PSPiA KLANZA ukazały się cztery książki. (Część I, Lublin 1998, Część II, Lublin 1999, Część III, Lublin 2000, Część IV, Lublin 2001) Opisano w nich 44 metody aktywizujące.
- Obydwa są zaczerpnięte z książki: M. Jakimowicz, Dziennik pisany mocą, Kraków 2001, s. 5 i 35.
- Brawo, cztery tysiące punktów. Tedy proszę...
- ale kiedy to było...
- Czasami pojawiać się będą w puencie obok siebie obie formy, a czasami puenta ciążyć będzie bardziej ku jednej z form.
- Przykładem takiej puenty są słowa Natana wobec Dawida (1 Sm 12,1-7a), słowa Jezusa na koniec niektórych rozmów z faryzeuszami np. na temat płacenia podatku (Mk 12,13-17) czy Jego władzy (Mk, 11,27-33) słowa kończące konfrontację z faryzeuszami wokół kobiety przyłapanej na cudzołóstwie (J,8,1-11) czy rozmowę na temat kto jest bliźniem (Łk 10,25-37). Pewne podobieństwa do tego typu puenty można znaleźć także w rozmowach prowadzonych przez Sokratesa. Przyjmował to, co mówią rozmówcy i poprzez ciąg pytań prowadził do zaskakującego finału.
- W czasie pewnej wizytacji dyrektorka szkoły wypowiedziała ciekawą myśl: "Od wielu lat jestem dyrektorem, widziałam wiele lekcji i znam nauczycieli. Chodzę na wizytację, ale często jest to formalność, bo ja już w pokoju nauczycielskim, gdy dowiaduję się jaki będzie temat, mogę powiedzieć nauczycielowi: 'zrobisz to, to i to'. W przypadku pani Justyny nigdy nie wiem, co się na lekcji przydarzy i czym będę zaskoczona." Miło, że w ten sposób wypowiedziała się o swojej katechetce.
- P. Wereśniak, Alchemia scenariusza filmowego, bezpłatny dodatek do numeru 5/2000 miesięcznika FILM, s. 25.
- Można by ten roboczy model określić także mianem "katechezy aktywnej".
- por. M. Śnieżyński, Zarys dydaktyki dialogu, Kraków 1997, s. 40 - 100.
- Tamże.
- Por. ks. R. Popowski, Wielki Słownik grecko-polski Nowego Testamentu, Warszawa 1994.
