Lekcja? Ale jaka?!
Rodzaje lekcji:
Lekcja problemowa - ma na celu rozwiązanie jakiegoś problemu. Część podstawowa:
- Zetknięcie uczniów z trudnością, jej odczucie i uświadomienie (stworzenie problemu)
- Określenie trudności i sformułowanie problemów, pytań lub zagadnień (rozwiązywanie problemu)
- Ustalenie pomysłu rozwiązania, planu wykonania zadania lub hipotez do sprawdzenia (rozwiązywanie problemu)
- Wykonanie zadania, realizacja pomysłów, weryfikacja hipotez przez dobór i analizę danych, ich interpretację, przemyślenie i ocenę (dawanie i weryfikacja pomysłów)
- Sprawdzanie poprawności rozwiązania
Lekcja podająca - ma na celu zaznajomienie uczniów z nowymi treściami i dbałość o to, aby te treści były zrozumiane i zapamiętane przez uczniów. Część podstawowa to:
- Podanie nowych treści
- Zrozumienie
- opracowanie i zebranie
Lekcja eksponująca - ma za zadanie rozwijać wyobraźnię i przeżycia estetyczne. Część podstawowa:
- ekspozycja utworu np. projekcja filmu, nagranie z płyt, magnetofonowe, magnetowidowe, przezrocza, program komputerowy
- analiza i zrozumienie utworu (rozmowa o utworze) - dyskusja, interpretacja
- podsumowanie naszych rozważań, rezultatów pracy, korekta błędów
- ponowna ekspozycja całości lub fragmentu
Lekcja ćwiczeniowa - ma na celu kształtowanie umiejętności i nawyków. Ćwiczenie polega na opanowaniu określonych czynności, które są powtarzane w celu rozwinięcia odpowiedniej sprawności lub umiejętności. Część podstawowa:
- uświadomienie uczniom zadania i podanie tematu
- wprowadzenie nowego materiału, omówienie zasad i reguł
- pokaz czynności z objaśnieniem
- próbne ćwiczenia uczniów
- korekta i dodatkowe objaśnienia
- ćwiczenia wdrażające
- kontrola i korekta wykonywanych ćwiczeń
Lekcja mieszana - może się składać ze wszystkich rodzajów lekcji. Lekcje te wydają się być najbardziej wartościowe i pozwalają rozwinąć pełny zakres skutecznych metod nauczania i uczenia się.
Rodzaj lekcji to taka jej odmiana, której układ odpowiada ogólnym zasadom systemu dydaktycznego lub określonym przez Okonia strategiom dydaktycznym.
Strategie Okonia:
- A - podająca
- P - problemowa
- E - emocjonalna
- O - ćwiczeniowa
Typ lekcji to taka jej odmiana, która wynika z realizacji funkcji dydaktycznych w toku procesu nauczania i uczenia się oraz z organizacji pracy na lekcji, zastosowanych metod czy środków dydaktycznych.
Typy lekcji wynikające z realizacji funkcji:
- lekcje wprowadzające i zaznajamiające uczniów z nowym materiałem
- lekcje utrwalające - utrwalanie wiadomości, umiejętności i nawyków
- lekcja służąca opracowaniu poznanego materiału
- lekcja powtórzeniowo-systematyzująca - powtórzenie, uogólnienie i utrwalenie poznanych wiadomości i umiejętności
- lekcja korektywno-uzupełniająca - korekta błędów i uzupełnienie braków
- lekcja zawierająca wszystkie ogniwa procesu nauczania i uczenia się
- lekcja obejmująca kilka ogniw procesu nauczania i uczenia się
- lekcja sprawdzająca postępy uczniów
- lekcja służąca ukształtowaniu pojęć
Typy lekcji wynikające z organizacji pracy na lekcji:
- lekcja dyskusyjna
- lekcja wycieczka
- lekcja z wykorzystaniem komputera
- lekcja z wykorzystaniem filmu
- lekcja w laboratorium
- lekcja pracy zespołowej
- lekcja uczenia się pod kierunkiem
- lekcja referatowa
- lekcja samodzielnej pracy uczniów
- lekcja w warsztatach szkolnych
- lekcja łączona
Typy lekcji zazębiają się z rodzajami lekcji np. lekcja dyskusyjna może być lekcją eksponującą lub problemową.
Od czego zależy typ, rodzaj i budowa lekcji:
- przedmiotu nauczania, czyli treści
- wieku ucznia, roku nauczania, wykorzystywanego dotychczas poziomu wiedzy
- systemu dydaktycznego, który przyjął nauczyciel (herbartowski, deweyowski, wielostronnego nauczania wg Okonia, systemu łączenia teorii z praktyką)
- kolejnego ogniwa (elementu) realizowanego w procesie kształcenia
- możliwości organizacyjnych
- środków dydaktycznych, jakimi dysponuje nauczyciel
- dojrzałości uczniów do samodzielnej realizacji zadań dydaktycznych
Wszystkie wykorzystane tu materiały w tekstach Dydaktyka cz.1-cz.9 zostały zaczerpnięte ze strony: http://www.e-pedagogika.info/dydaktyka.html