Pierwsze: zaspokajać potrzeby ucznia
Potrzeby
Potrzeby są czynnikiem dynamizującym aktywność człowieka
Rola nauczyciela dzisiaj nie polega już na wskazywaniu uczniom jedynie słusznej drogi. Nauczyciel powinien umieć rozpoznać potrzeby ucznia i pomóc mu zorganizować tok nauki tak, by zaspokoić te potrzeby, rozwinąć je i ukierunkować.
Nauczyciel powinien być specjalistą w swojej dziedzinie. Dobry specjalista wspierający rozój uczniów, wie że trzeba odpowiadać na potrzeby, zainteresowania i problemy ucznia.
Dlatego też organizując proces nauczania - uczenia się, powinien zwrócić szczególną uwagę na mozliwość zaspokajania przez uczniów potrzeby poznawczej w taki sposób by umożliwić uczniowi przeżywanie sukcesu, nie zaś porażek i frustracji.
Stres sam w sobie, oczywiście na odpowiednim poziomie, jest dobry, gdyż pomaga w organizacji pracy. Jednak zbytni stres powduje stany lękowe i nerwice, prowadzi do dezorganizacji procesu nauki.
Uczeń uzna szkołę za przyjazną, gdy:
PRZYJAZNA SZKOŁA otrzyma konieczne wsparcie osiąga sukcesy ma poczucie przynależności do grupy odczuwa satysfakcję ze zdobywania wiedzy przeżywa radość ma dowody uznania i aprobaty zaspokaja ciekawość UCZEŃ ma prawo do błędu przeżywa satysfakcję z pełnienia ról darzony jest sympatią i zaufaniem JEST BEZPIECZNY! Warunki do aktywności...
Jakie warunki trzeba spełnić, by uczeń był aktywny?
Pierwszą rzeczą jaką musi zrobić nauczyciel to odpowiednio uświadomić i umotywować cel podejmowanego działania.
Uczeń będzie aktywny, gdy:
- cel działania jest dla niego bliski i wyraźny (ma poczucie sensu tego , co robi)
- uwzględnia się jego zainteresowania i potrzeby (uznaje zadania za własne)
- ma poczucie bezpieczeństwa (prawo do błędu, otrzyma konieczne wsparcie i informację zwrotną)
- działaniom towarzyszą odczucia i emocje
- bierze udział w planowaniu i podejmowaniu decyzji
- odczuwa satysfakcję
- ma poczucie własnej wartości
- dostrzega się jego wkład pracy, a nie tylko efekt
- kiedy ma możliwość realizowania własnych pomysłów
Aktywizacja
To ogół poczynań nauczyciela i uczniów zapewniających im czynny udział w realizacji zadań. Podczas tej aktywności uczniowie uczą się najlepiej i najwięcej, w sposób trwały i przyjemny.
W planowaniu aktywności uczniów trzeba pamiętać, że różni uczniowie posługują się różnymi sposobami zapamiętywania informacji. są tacy uczniowie, których mozna okreslić mianem: 'słuchowcy', 'ruchowcy' czy 'wzrokowcy'.
Przeciętny uczeń zapamiętuje:
- ok. 10% tego, co słyszy
- ok 20% tego, co widzi
- ok. 40% tego, o czym rozmawia
- ok. 90% tego, co robi
Dlatego też należy:
- ograniczyć stosowanie metod podających
- stosować techniki i metody aktywizujące
- organizować pracę uczniów tak, by mogli zaspokoić swoje potrzeby
- uatrakcyjniać zajęcia przez wprowadzenie elementu zaskoczenia,zabawy, nowości, zaciekawienia
- wykorzystywać na zajęciach odpowiednio dobrane środki dydaktyczne
- tworzyć małe grupy, który wymuszają aktywność wszystkich jej członków
- tworzyć sytuacje wspierające eksperymenty i odkrycia uczniów
- zadbać o odpowiednie zagospodarowanie przestrzeni sali i zgromadzenie bogatego warsztatu dla ucznia
Organizacja pracy
Wyróżniamy trzy formy organizacyjne pracy uczniów:
- indywidualna: zadanie jest realizowane niezależnie od innych uczniów, a uczeń może liczyc tylko na pomoc od nauczyciela
- praca indywidualna jednolita (wszyscy robią to samo)
- praca indywidualna zróżnicowana (każdy robi sobie przeznaczone zadanie)
- grupowa: odbywa się w zespole złożonym z kilku uczniów, który ma wspólne zadanie
- praca grupowa jednolita (wszystkie zespoły robią to samo)
- praca grupowa zróżnicowana (każdy zespół robi sobie przeznaczone zadanie)
- zbiorowa: to sytuacja, gdy nauczyciel pracuje ze wszystkimi uczniami równocześnie
Jakie są cele organizowania pracy w grupach?
- zaspokojenie potrzeb poznawczych związanych z aktywnością społeczną, emocjonalną i artystyczną
- uczenie się od siebie nawzajem
- uczenie się podejmowania decyzji samodzielnych i uzgodnionych podczas negocjacji
- rozwijanie umiejętności współpracy i współodpowiedzialności
- podnoszenie kultury interakcji społecznych
- przeciwdziałanie izolacji niektórych uczniów
- stworzenie szansy na pokonanie własnej nieśmiałości
- aktywizowanie uczniów
- zachęcanie do twórczego rozwiązywania problemów
- integrowanie zespołu klasowego
Korzyści dla ucznia płynące z pracy w grupach:
- zapewnia większe poczucie bezpieczeństwa
- rozwija wiarę we własne siły
- sprzyja podejmowaniu nowych zadań
- umożliwia wzajemne uczenie się od siebie
- kształci umiejętność komunikowania się i współpracy
- uczy pełnienia ról
- uczy tolerancji i życzliwości
- zwiększa odpowiedzialność za siebie i innych
- uczy przestrzegania przyjętych zasad
Korzyści dla nauczyciela płynące z pracy w grupach:
- ułatwia aktywizację uczniów
- daje możliwość zajęcia się uczniem słabym
- pozwala dobrze zaplanować i wykorzystać czas na naukę uczniów
- pozwala zaspokajać i rozwijać wiele potrzeb edukacyjnych uczniów
- pozwala rozwijać i zaspokajać zainteresowania uczniów
- daje możliwość lepszego poznania uczniów oraz nawiązania blizszego kontaktu
- wpływa na integrację zespołu klasowego
Najogólniej można wyróżnić dwa rodzaje potrzeb każdego człowieka, a w szczególności dziecka:
Źródłem tego opracowania jest książka K.Rau i E.Ziętkiewicz pt: "Jak aktywizować uczniów".
- potrzeby biologiczne (sen, pożywienie itp.)
- potrzeby psychiczne:
- potrzeba bezpieczeństwa
- potrzeba poznawcza
- potrzeba aktywności
- potrzeba samodzielności, rozwoju, osiągnięć
- potrzeba kontaktu emocjonalnego
- potrzeba przynależności
- potrzeba akceptacji i uznania
- potrzeba doświadczenia sukcesu